2026’da yürürlüğe giren yeni düzenlemeler, üçüncü ülke vatandaşlarının İtalya’da çalışma ve ikamet süreçlerinde önemli değişiklikler getirdi. Özellikle ilk tek çalışma izninin verilmesi için 30 günlük süre, yenileme işlemlerinde 90 günlük süre ve başvuru sonuçlanıncaya kadar çalışma hakkının korunması, uygulamada doğrudan sonuç doğuran başlıca yenilikler arasında yer alıyor.
“Tek çalışma izni” nedir?
İtalya’daki permesso unico lavoro, bir üçüncü ülke vatandaşına hem İtalya’da yasal olarak ikamet etme hem de çalışma hakkı tanıyan birleşik nitelikteki oturum iznidir. Sistem, Avrupa Birliği hukukunda öngörülen tek başvuru usulüne dayanır ve İtalya’da esas olarak Göç Kanunu’nun, yani 25 Temmuz 1998 tarihli 286 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesi çerçevesinde uygulanır.
16 Nisan 2026 tarihli ve 83 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Avrupa Birliği’nin 2024/1233 sayılı Direktifi İtalyan hukukuna aktarılmıştır. Kararname 20 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve 2026 yılı içinde çalışma amaçlı ikamet izinlerine ilişkin usulleri önemli ölçüde değiştirmiştir.
İlk izin için 30 günlük süre
Yeni düzenlemenin en önemli sonuçlarından biri, ilk tek çalışma izninin Questura tarafından başvurunun tamamlanmasından itibaren 30 gün içinde verilmesinin öngörülmesidir. Bu süre, özellikle İtalya’ya çalışma vizesiyle giriş yapan ve daha sonra oturum izni işlemlerini tamamlayan kişiler açısından önem taşır.
Buradaki 30 günlük süre, işverenin yurtdışından işçi getirmek için aldığı nulla osta al lavoro süresiyle karıştırılmamalıdır. Çalışma amaçlı giriş süreci farklı idari aşamalardan oluşur: önce işveren tarafından gerekli çalışma izninin alınması, ardından vize işlemleri ve İtalya’ya giriş, son olarak da oturum izninin düzenlenmesi gerekir. Yeni kural, bu son aşamadaki bekleme süresini kısaltmayı amaçlamaktadır.
Yenilemede 90 günlük referans süresi
2026 reformu, çalışma izninin yenilenmesi bakımından da süreleri yeniden düzenlemiştir. Yenileme işlemlerinde idarenin karar verme süresi 90 gün olarak belirlenmiştir. Aynı değişiklikle, oturum izni sahibinin yenileme işlemini iznin sona ermesinden önce başlatmasına ilişkin kanuni referans süresi de 90 güne çıkarılmıştır.
Bu nedenle, çalışma izninin son kullanma tarihinin yaklaşması beklenmemelidir. Özellikle iş sözleşmesinin devam ettiğini, güncel gelir durumunu ve ikamet koşullarını gösteren belgelerin önceden hazırlanması, Questura veya posta kiti üzerinden yapılacak işlemlerde gecikme riskini azaltır.
Yenileme veya ilk düzenleme beklenirken çalışılabilir mi?
Evet. Göç Kanunu’nun 5. maddesinin 9-bis fıkrası uyarınca, oturum izninin ilk verilmesi, yenilenmesi veya dönüştürülmesi için usulüne uygun başvuru yapılmışsa, başvuru hakkında nihai karar verilinceye kadar yabancının yasal kalış durumu ve buna bağlı hakları korunur. Bu haklara çalışma hakkı da dahildir.
Başvurunun yapıldığını gösteren makbuz bu nedenle yalnızca idari bir belge değildir. İşveren açısından da çalışanın yasal statüsünü belgeleyen temel unsurlardan biridir. Çalışanın elinde geçerli pasaport, süresi dolmuş önceki izin ve yenileme başvurusunu gösteren makbuz bulunması, uygulamada özellikle işe devam veya yeni işe giriş işlemlerinde önem taşır.
İşveren, şartların mevcut olması halinde gerekli UNILAV bildirimiyle yabancı çalışanı işe alabilir veya mevcut iş ilişkisini sürdürebilir. Ancak başvurunun kesin olarak reddedilmesi halinde, yalnızca başvurunun beklemede olmasına bağlı çalışma hakkı da sona erer.
İşverenin bilgi verme yükümlülüğü güçlendirildi
Yeni düzenleme işverene de daha açık bir sorumluluk yüklemektedir. İşveren, nulla osta sürecinde aldığı idari bildirimler hakkında yabancı çalışanı zamanında bilgilendirmek zorundadır. Bu, özellikle olumlu veya olumsuz gelişmelerin yalnızca işverenin dijital hesabında kalmasını ve çalışanın kendi göçmenlik sürecinden habersiz bırakılmasını önlemeyi amaçlar.
Bu kural pratikte önemlidir; çünkü çalışma amacıyla İtalya’ya gelmek isteyen bir kişi çoğu zaman Portale ALI üzerinden yürütülen işlemi doğrudan takip edemez. İşverenin bildirim yükümlülüğü, yabancı çalışanın vize başvurusu, giriş hazırlığı ve olası hukuki itirazlar bakımından zamanında hareket edebilmesini sağlar.
Her çalışma hakkı veren oturum izni “tek çalışma izni” değildir
Çalışma hakkı veren bütün oturum izinları aynı hukuki kategoriye girmez. Serbest çalışma, yatırımcı statüsü ve kanunda özel olarak belirtilen bazı çalışma veya hareketlilik kategorileri tek çalışma izni rejiminin dışında tutulabilir. Bu nedenle kart üzerinde çalışma hakkının bulunması ile kartın hukuken permesso unico lavoro sayılması aynı şey değildir.
Özellikle AB Mavi Kartı, belirli şirket içi transferler, bazı yüksek nitelikli çalışma kategorileri veya özel amaçlı izinlerde farklı kurallar uygulanabilir. Bu tür durumlarda genel çalışma izni hükümlerinin otomatik olarak uygulanacağı varsayılmamalıdır.
Questura gecikirse ne yapılabilir?
Kanunda bir işlem süresinin açıkça belirlenmiş olması, idarenin dosyayı süresiz biçimde bekletebileceği anlamına gelmez. Başvuru eksiksiz olduğu halde uzun süre işlem yapılmaması durumunda önce yazılı bir durum sorgulaması ve gerekirse resmî ihtar niteliğinde bir başvuru yapılabilir. Somut olayın koşullarına göre, idari sessizliğe karşı yargısal koruma yolları da değerlendirilebilir.
Ancak süre aşımı tek başına oturum izninin otomatik olarak verilmiş sayılması sonucunu doğurmaz. Bu nedenle her dosyada başvurunun gerçekten tamamlanıp tamamlanmadığı, ek belge talebi bulunup bulunmadığı ve gecikmenin hangi idari aşamada ortaya çıktığı ayrı ayrı incelenmelidir.
Türk vatandaşları açısından pratik sonuç
Türkiye’den İtalya’ya çalışma amacıyla gelmek isteyen veya hâlihazırda İtalya’da çalışma izniyle yaşayan kişiler için 2026 reformunun temel sonucu daha belirli süreler ve daha güçlü bir hukuki korumadır. İlk izin aşamasında 30 günlük süre, yenilemede 90 günlük işlem süresi ve bekleme döneminde çalışma hakkının açık biçimde korunması, uzun idari beklemelerin çalışanı fiilen işsiz bırakmasını önlemeye yöneliktir.
Bununla birlikte, her başvuruda kullanılan giriş kanalı, mevcut oturum izninin türü, iş sözleşmesinin niteliği ve dosyanın Questura ile Sportello Unico arasında hangi aşamada bulunduğu kontrol edilmelidir. İtalya’daki göçmenlik hukukunda aynı “çalışma” amacı altında dahi farklı izin türleri ve farklı usuller uygulanabilmektedir.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati – materia: Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento