Ankona İdare Mahkemesine göre ilk işveren sözleşmeyi imzalamazsa mevsimlik işçinin oturum talebi otomatik reddedilemez
İtalya'ya mevsimlik iş için yasal vizeyle gelen bir yabancı işçi, kendisini getirmek üzere izin alan işveren sözleşmeyi imzalamazsa ne yapmalıdır? İşverenin ortadan kaybolması, işçinin bütün oturum olanaklarını otomatik olarak yok eder mi? Marche Bölge İdare Mahkemesi (TAR Marche), İkinci Daire, 21 Ekim 2026 tarihli ve 1217 sayılı kararında, bu soruyu somut bir uyuşmazlık üzerinden inceledi ve Questura'nın ret işlemini, gerekli bireysel araştırmayı yapmadığı gerekçesiyle iptal etti.
İşçi İtalya'ya izinle girdi; sözleşme ise kurulamadı
Dosyadaki yabancı işçi, 23 Ağustos 2025 tarihinde mevsimlik tarım işi için verilen nulla osta üzerine 13 Kasım 2025 tarihinde İtalya'ya girmişti. Vizesi 270 günlük mevsimlik çalışma için düzenlenmişti. İşçi, izin belgesinde gösterilen işverenle gerekli ikamet sözleşmesini imzalayamadı. Bunun nedeninin kendi iradesi veya ihmali olmadığı, aksine çalışma aracılığı ve alınan paralarla ilgili, hakkında suç duyurusunda bulunulan olaylarla bağlantılı olduğu ileri sürülüyordu.
Yetkili Questura, orijinal işverenle sözleşme yapılmadığı için oturum izni talebini reddetti. Bu arada işçi çalışma bekleme amacıyla oturum izni istemiş ve daha sonra, 20 Nisan 2026 tarihinde başka bir işverenle iş ilişkisi kurmuştu. Yeni iş ilişkisinin varlığı, idarenin ilk ret kararından sonra mahkemeye sunulan belgeler arasında da yer aldı.
Mahkemenin esas aldığı ilke
Mahkeme, İtalya Göç Kanunu olan 286/1998 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesinin 5. fıkrasını ve somut, kişiselleştirilmiş değerlendirme zorunluluğunu hatırlattı. Questura'nın gerekçesi, ilk işverenle sözleşmenin kurulmamasının tek başına bütün izin olanaklarını ortadan kaldıracağı varsayımına dayanıyordu. Oysa işçinin yasal giriş yapmış olması, sözleşmenin kurulamamasının kendi kusurundan kaynaklanmaması ve çalışma hayatına katılma yönünde daha sonra attığı adımlar incelenmeliydi.
Kararda suç duyurusunun ve sonradan kurulan yeni iş ilişkisinin önemine dikkat çekildi. İdare, işçinin yalnızca ilk işverenin yokluğu yüzünden cezalandırılmasının ölçülü olup olmadığını değerlendirmemişti. Bu eksik inceleme ve gerekçe, işlemin iptalini gerektirdi.
Karar, herkese otomatik «iş bekleme» izni verildiği anlamına gelmez
Burada mahkemenin kesin olarak neye hükmettiğini ayırmak önemlidir. TAR Marche, başvurunun yeniden incelenmesi için ret işlemini iptal etti. Ancak ilk iş ilişkisi hiç başlamamışsa çalışma bekleme izninin her durumda verilmesi gerektiği meselesini kesin biçimde çözmedi; bu konuya ilişkin ayrı itiraz sebebini, yeniden yapılacak bütüncül inceleme nedeniyle ayrıca karara bağlamadı.
Dolayısıyla mahkeme kararı, her işçinin ilk işverenini özgürce değiştirebileceği şeklinde yorumlanmamalıdır. Mevsimlik çalışma, ilk nulla osta, giriş izni ve farklı türde oturum izinlerine ilişkin şartlar hâlâ uygulanır. Önemli olan, işçinin iradesi dışında gelişen bir engelin otomatik ret gerekçesi yapılmamasıdır.
Uygulamada hangi belgeler önemlidir?
Benzer durumda çalışan kişi öncelikle pasaportunu, vizesini, nulla osta kararını, ülkeye giriş tarihini ve işverenin kimliğini gösteren kayıtları saklamalıdır. İşverene ulaşmak için gönderilen mesajlar, e-postalar ve görüşme kayıtları; varsa polise veya savcılığa yapılan şikâyetler; sonradan bulunan işin sözleşmesi ve sosyal güvenlik kayıtları çok önemlidir. İşçi yeni bir iş bulmuşsa, bu ilişkinin gerçek ve hukuka uygun olduğunu kanıtlayan belgeler dosyaya eklenmelidir.
Questura'ya yapılan başvuruların tarihleri, tebliğ edilen ret kararı ve bunun gerekçesi ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Bir ret işleminde yalnızca ilk işverenle sözleşme yapılamadığı belirtiliyorsa, nedenin kime yüklenebileceğinin araştırılıp araştırılmadığı sorgulanabilir. Mahkemeye başvuru süresi ve yetkili merci, işlemin türüne ve tebliğ tarihine göre ayrıca doğrulanmalıdır.
İşverenle ilgili dolandırıcılık şüphesi nasıl ele alınmalı?
Bu tür olaylarda yabancı işçinin yasa dışı işe alma aracılığının mağduru olabilmesi önemlidir; ancak yalnızca böyle bir iddiada bulunmak tek başına yeterli olmayabilir. Mesajların ve ödeme belgelerinin korunması, gerekli durumlarda suç duyurusunun yapılması ve idareye somut açıklamalar sunulması gerekir. İdare, ceza soruşturmasını yürüten makam değildir; buna rağmen bir suç duyurusunun ve mevcut diğer kanıtların oturum izni dosyasındaki önemini değerlendirmek zorundadır.
İşçinin yeni bir işte çalışmaya başlamış olması da kendiliğinden önceki eksiklikleri ortadan kaldırmaz. Fakat çalışma yaşamına fiilen katılımı gösteren böyle bir gelişme, kanunun öngördüğü somut değerlendirme bakımından dikkate alınması gereken bir olgu olabilir.
Sonuç
TAR Marche'nin 1217/2026 sayılı kararı, yasallık ile hakkaniyetin birbirine karşıt olmadığını gösteriyor. Yasal giriş yapan bir çalışan, ilk işverenin davranışlarından dolayı otomatik biçimde tüm oturum olanaklarından mahrum edilmemelidir. İdare gerçek olayları, işçinin kusurunu veya kusursuzluğunu, sonraki çalışma durumunu ve ilgili hukuki şartları birlikte incelemelidir. Ancak bu incelemenin sonucunda verilecek nihai izin kararı yine yetkili idarenin görevidir.
İncelenen karar: Tribunale Amministrativo Regionale per le Marche, Sezione II, 21 ottobre 2026, n. 1217, Başkan Ianigro, Raportör Ruiu. Yayımlanan tam karar metni.
Avv. Fabio Loscerbo
İtalya Yargıtayı önünde dava takip etme yetkisine sahip avukat (Avvocato Cassazionista)
İtalya Temsilciler Meclisinin Göç alanındaki çıkar temsilcileri siciline kayıtlı
Avrupa Birliği Şeffaflık Siciline Göç ve İltica alanında kayıtlı lobici, kayıt numarası 280782895721-36
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Bu makale, yapay zekâ araçlarının yardımıyla, yazarın yönetimi, incelemesi ve editoryal sorumluluğu altında hazırlanmıştır.
