22 Mayıs 2026’dan itibaren İtalya’da “tek çalışma izni” (permesso unico di lavoro) sisteminde önemli değişiklikler yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme, çalışma amacıyla İtalya’ya gelen üçüncü ülke vatandaşları için ilk oturum izninin verilme süresini kısaltırken, yenileme işlemleri bakımından 90 günlük yeni bir süre öngörüyor ve işverene yabancı işçiyi sürecin gelişmeleri hakkında bilgilendirme yükümlülüğü getiriyor.
“Tek çalışma izni” nedir?
İtalya’da birçok çalışma amaçlı oturum izni, yabancı işçinin hem ülkede yasal olarak kalmasına hem de çalışmasına imkân veren tek bir idari belge niteliğindedir. Bu nedenle kart üzerinde “perm. unico lavoro” ibaresi yer alabilir. Düzenlemenin amacı, oturum ve çalışma hakkını tek bir sistem içinde daha açık ve öngörülebilir hale getirmektir.
16 Nisan 2026 tarihli ve 83 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile İtalya, Avrupa Birliği’nin 2024/1233 sayılı Direktifini iç hukuka aktardı. Yeni kurallar 22 Mayıs 2026 tarihinde yürürlüğe girdi ve özellikle ilk çalışma izni, yenileme süreleri ve çalışanların bilgilendirilmesi bakımından somut sonuçlar doğurdu.
İlk girişten sonra oturum izni için 30 günlük süre
Çalışma amacıyla İtalya’ya ilk kez gelen bir yabancı bakımından yeni sistemin en önemli değişikliklerinden biri, Questura’nın tek çalışma iznini düzenlemesi için öngörülen sürenin 30 güne indirilmesidir. Bu süre, başvurunun gerekli unsurlarıyla tamamlanmasından itibaren işler.
Çalışma yoluyla giriş prosedürü yine iki temel aşamadan oluşur. İlk aşamada işveren, Sportello Unico per l’Immigrazione üzerinden çalışma için gerekli “nulla osta”yı talep eder. Bu aşama için genel süre 60 gündür. Yabancı işçinin İtalya’ya girişinden ve oturum izni başvurusunun tamamlanmasından sonra ise Questura bakımından 30 günlük süre öngörülmüştür. Böylece iş amaçlı ilk giriş prosedüründe iki aşamanın toplamı bakımından 90 günlük bir çerçeve ortaya çıkar.
Yenilemede 90 günlük yeni süre
Yeni düzenleme yalnızca ilk izin bakımından süreyi kısaltmıyor. Oturum izninin yenilenmesi ve nulla osta gerektirmeyen bazı olağan oturum izinleri bakımından idarenin işlem süresi 90 gün olarak düzenlenmiştir.
Bu değişiklik başvuru sahibinin hazırlık takvimini de etkiler. Genel kural olarak, yenileme başvurusunun izin süresinin sona ermesinden önce ve artık 90 günlük süre dikkate alınarak yapılması gerekir. Bu nedenle son haftaya kadar beklemek, özellikle iş sözleşmesi, gelir belgeleri, ikamet bilgileri veya pasaport süresi bakımından eksiklik çıkması halinde ciddi sorun yaratabilir.
Pratik açıdan en doğru yaklaşım, oturum kartının bitiş tarihinden aylar önce dosyanın kontrol edilmesi, iş sözleşmesinin ve çalışma ilişkisinin devam edip etmediğinin değerlendirilmesi ve gerekli belgelerin eksiksiz hazırlanmasıdır.
İşveren artık yabancı işçiyi bilgilendirmek zorunda
2026 reformunun dikkat çekici yeniliklerinden biri de işverenin bilgi verme yükümlülüğüdür. İşveren, nulla osta süreciyle ilgili olarak aldığı önemli bildirimleri yabancı işçiye zamanında iletmek zorundadır. Bu yükümlülük, olumsuz bir karar veya prosedürü etkileyen başka bir idari iletişim bakımından da geçerlidir.
Bu kural uygulamada önemlidir. Çünkü geçmişte yabancı işçi, başvurunun hangi aşamada olduğunu veya işverenin hangi resmi bildirimi aldığını her zaman doğrudan öğrenemeyebiliyordu. Yeni sistem, işçinin kendi dosyasının durumunu bilmesini ve gerektiğinde süresi içinde hukuki adım atabilmesini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Yeni elektronik kartta daha fazla bilgi
Yeni nesil elektronik oturum kartında çalışma hakkı ve ilgili koşullar daha açık biçimde gösterilecektir. “Perm. unico lavoro” ibaresi yanında, kartın açıklama alanlarında çalışma koşulları, haklar ve usuli güvenceler hakkında ek bilgiler yer alabilecektir.
Bu nokta yalnızca teknik bir kart değişikliği değildir. Oturum izninin hangi hakları verdiğinin açık biçimde anlaşılması, işverenler, kamu kurumları ve yabancı çalışan bakımından uygulamadaki tereddütleri azaltabilir.
Her çalışma hakkı veren izin “tek çalışma izni” değildir
Burada önemli bir ayrım yapılmalıdır. İtalya’da çalışmaya izin veren her oturum izni, hukuken “permesso unico lavoro” sayılmaz. Serbest çalışma, yatırımcı statüsü, dijital göçebe veya uzaktan çalışan izinleri, bazı şirket içi transferler, öğrenciler, geçici koruma sahipleri, sosyal koruma veya sağlık gerekçeli bazı izinler gibi çeşitli kategoriler özel düzenlemelere tabidir.
Bu nedenle kişinin yalnızca “çalışabiliyorum” demesi yeterli değildir. Hangi tür oturum iznine sahip olduğu, hangi prosedürün uygulanacağı ve yenileme veya dönüşüm bakımından hangi şartların aranacağı ayrıca incelenmelidir.
90 günlük süre otomatik kabul anlamına gelmez
Kanunda bir işlem süresi bulunması, bu sürenin sonunda başvurunun otomatik olarak kabul edilmiş sayılacağı anlamına gelmez. Questura, dosyada eksik belge bulunması, gerekli kontrollerin tamamlanmaması veya kişinin oturum şartlarını kaybetmiş olması halinde ek belge talep edebilir veya olumsuz bir karar verebilir.
Bununla birlikte, idarenin kanunda öngörülen süreleri sebepsiz biçimde aşması da hukuken önemsiz değildir. Uzun süre sonuçlandırılmayan başvurularda, dosyanın durumuna göre yazılı talep, diffida, dosyaya erişim başvurusu veya yargısal koruma yolları değerlendirilebilir.
Başvuru sahibi ne yapmalı?
Çalışma amaçlı oturum izni olan kişilerin, özellikle 2026’daki yeni kurallar sonrasında, üç noktaya dikkat etmesi yararlıdır. Birincisi, oturum kartının bitiş tarihini beklemeden yenileme dosyasını hazırlamak gerekir. İkincisi, işverenle nulla osta veya çalışma ilişkisine ilişkin tüm resmi bildirimlerin paylaşılması konusunda düzenli iletişim kurulmalıdır. Üçüncüsü, başvuru yapıldıktan sonra posta makbuzu, Questura çağrıları, sözleşmeler, UNI-LAV kayıtları ve diğer belgeler saklanmalıdır.
Bir oturum izni dosyasında sürelerin doğru hesaplanması çoğu zaman yalnızca idari bir ayrıntı değildir; çalışma hakkının, gelir sürekliliğinin ve ileride uzun süreli oturum veya vatandaşlık gibi başka statülere geçişin korunması bakımından belirleyici olabilir.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati – materia: Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – materia: Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento