İtalya’da en az beş yıldır yasal olarak yaşayan Türk vatandaşları için AB uzun süreli oturum izni, geçici oturum izinlerine kıyasla çok daha güçlü ve istikrarlı bir hukuki statü sağlar. Ancak beş yılın dolmuş olması tek başına yeterli değildir. 2026 yılında başvuru yapılırken ikametin sürekliliği, gelir düzeyi, İtalyanca bilgisi ve dosyanın belge bakımından eksiksiz olması birlikte değerlendirilir.
Beş yıllık süre nasıl hesaplanır?
Temel kural, başvuru sahibinin İtalya’da en az beş yıl boyunca yasal şekilde ikamet etmiş olmasıdır. Bu sürenin yalnızca oturum kartlarının tarihleri üzerinden değerlendirilmesi doğru değildir. İdare, ikametin fiilen ve hukuken süreklilik gösterip göstermediğine de bakar.
Beş yıllık dönem içinde İtalya dışında geçirilen süreler özellikle önemlidir. Kural olarak altı aydan uzun kesintisiz bir yurtdışı kalışı veya beş yıllık dönem içinde toplam on ayı aşan yokluk, gerekli ikamet süresinin oluşmasını engelleyebilir. Askerlik yükümlülüğü veya ciddi ve belgelenmiş nedenlerden kaynaklanan bazı yokluklar ise istisna oluşturabilir. Bu nedenle Türkiye’de uzun süre kalmış kişilerin başvuru yapmadan önce giriş-çıkış tarihlerini dikkatle kontrol etmeleri gerekir.
2026 yılında gelir şartı
Başvuru sahibinin yeterli ve düzenli bir gelire sahip olması gerekir. Tek kişi için temel referans, yıllık sosyal yardım tutarıdır. 2026 yılında bu tutar 7.101,12 avrodur. Başvuru aile bireylerini de kapsıyorsa gerekli gelir seviyesi aile yapısına göre yükselir.
Gelirin yalnızca başvuru tarihinde mevcut olması değil, istikrarlı ve belgelenebilir olması önem taşır. Çalışanlar açısından vergi beyannameleri, ücret belgeleri ve iş ilişkisini gösteren evraklar; serbest çalışanlar açısından ise gelir ve vergi durumunu ortaya koyan belgeler belirleyici olabilir. Questura, başvurunun türüne ve aile durumuna göre ilave belgeler isteyebilir.
A2 düzeyinde İtalyanca şartı
AB uzun süreli oturum izni için kural olarak en az A2 düzeyinde İtalyanca bilgisi aranır. Dil bilgisi, yetkili makamlarca kabul edilen bir belgeyle veya Prefettura tarafından düzenlenen sınav yoluyla kanıtlanabilir.
Sınav başvurusu İçişleri Bakanlığının elektronik sistemi üzerinden yapılır. Prefettura, başvurunun uygun bulunmasının ardından sınavın tarih ve yerini bildirir. Uygulamada çağrının 60 gün içinde yapılması öngörülmektedir. Sınava mazeretsiz katılmayan veya başarısız olan kişi, yeni sınav başvurusu yapabilmek için 90 gün beklemek zorunda kalabilir.
Bununla birlikte herkes sınava girmek zorunda değildir. On dört yaşından küçük çocuklar, ciddi öğrenme güçlüğü bulunan ve bunu kamu sağlık kurumu belgesiyle kanıtlayan kişiler ile İtalya’da belirli eğitim düzeylerini tamamlamış veya kabul edilen dil belgelerine sahip kişiler bakımından istisnalar bulunmaktadır.
Statü süresizdir, kart ise süresiz değildir
En çok karıştırılan konulardan biri budur. AB uzun süreli oturum statüsü kural olarak süresizdir. Buna karşılık elektronik oturum kartının fiziksel geçerlilik süresi yetişkinler için genellikle on yıl, reşit olmayanlar için ise beş yıldır.
Bu nedenle kart üzerinde bir son kullanma tarihi bulunması, uzun süreli oturum statüsünün otomatik olarak sona erdiği anlamına gelmez. Ancak süresi dolmuş kartın güncellenmesi gerekir. Özellikle seyahat, iş ilişkileri, kamu hizmetlerine erişim veya düzenli ikamet durumunun belgelenmesi bakımından güncel elektronik karta sahip olmak önemlidir.
Başvurudan önce hangi kontroller yapılmalı?
Başvurunun yalnızca “beş yıl doldu” düşüncesiyle yapılması sıkça sorun yaratır. Öncelikle geçmiş oturum izinlerinin kesintisizliği, İtalya dışındaki kalışlar, vergi ve gelir belgeleri, ikamet kayıtları, pasaportlardaki giriş-çıkışlar ve dil şartının nasıl karşılanacağı birlikte değerlendirilmelidir.
Aile bireyleri için de uzun süreli oturum izni talep edilecekse, aile fertlerinin kendi ikamet süreleri ve diğer koşulları ayrıca incelenir. Başvuru sahibinin uzun süreli oturum statüsüne sahip olması, ailedeki diğer kişilerin aynı statüyü otomatik olarak kazanacağı anlamına gelmez.
Ret halinde ne yapılabilir?
Questura, gelir yetersizliği, ikamet süresinin oluşmadığı görüşü, kamu düzeni değerlendirmesi veya dosyadaki başka eksiklikler nedeniyle başvuruyu reddedebilir. Ancak ret kararı gerekçeli olmalı ve hukuki denetime açık olmalıdır. Ret veya sonradan verilen iptal kararlarında, kararın tebliğinden sonra hukuki başvuru süreleri gecikmeden değerlendirilmelidir.
Uzun süreli oturum izni, İtalya’daki yaşamın kalıcı hale gelmesinde önemli bir aşamadır. Bu nedenle başvurunun yalnızca belge teslimi olarak değil, kişinin son beş yıllık ikamet, çalışma ve aile durumunun bütünsel biçimde incelendiği bir idari işlem olarak ele alınması gerekir.
Avv. Fabio Loscerbo – Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento