Roma İdare Mahkemesine göre: SIS gerekçeli vize reddi iptal edildiği halde idare kararı uygulamıyorsa ne yapılır?

İtalya'da eğitim görmek isteyen bir yabancı, vize başvurusu Schengen Bilgi Sistemi'ndeki (SIS) kayıt yüzünden reddedildiğinde idari yargıda haklı çıkabilir. Fakat mahkemenin ret kararını iptal etmesi, konsolosluğun ertesi gün vizeyi vereceği anlamına gelmez. İdare, mahkemenin belirlediği hukuki çerçeveye uygun biçimde yeniden karar vermekle yükümlüdür. Lazio Bölge İdare Mahkemesi Roma Beşinci Quater Dairesinin 9 Ekim 2026 tarihli 15823 sayılı kararı, bu yükümlülük yerine getirilmediğinde başvurulabilecek giudizio di ottemperanza, yani mahkeme kararının yerine getirilmesini sağlama davasını somut bir SIS uyuşmazlığında ele alıyor.

İlk davadaki sorun: SIS kaydının yanlış kişiyle ilişkilendirilmesi

Başvurucu, Salerno Üniversitesindeki bir lisans programına katılmak üzere İtalya'nın İslamabad Büyükelçiliğinden eğitim vizesi istemişti. Önceki davada mahkeme, vize reddinin dayanağı olarak gösterilen SIS kaydının kimlik bakımından ciddi bir soru işareti taşıdığını belirlemişti: kayıt Afgan uyruklu bir kişiyle bağlantılıyken başvurucu Pakistan vatandaşıydı.

Önceki hükümde ayrıca, kaydı bildiren devlet olan Norveç ile 2018/1861 sayılı AB Tüzüğü'nün 27. maddesindeki danışma usulünün işletilmediği ve kimliğin karşılaştırılmasına yönelik parmak izi incelemesinin yapılmadığı tespit edilmişti. Dolayısıyla yalnızca ekranda görülen SIS kaydının varlığından hareketle yapılan ret, gerekli araştırmanın yerini tutmuyordu.

Burada iki farklı iddiayı ayırmak gerekir. Bir kayıt yanlış kişiye ait olabilir; bunun saptanması, sınır ve vize işlemlerinde kimlik doğrulamasının ne kadar önemli olduğunu gösterir. Ancak her SIS kaydının yanlış olduğunu varsaymak da doğru değildir. Hangi ülkenin hangi hukuki gerekçeyle veri girdiği ve kayıtla başvurucunun gerçekten aynı kişi olup olmadığı belgelerle belirlenmelidir.

İptal kararından sonra on üç ay geçmesine rağmen neden yeni dava açıldı?

Önceki iptal hükmünün ardından idarenin başvuruyu yeniden inceleyip mahkemenin belirlediği ilkeleri uygulaması gerekiyordu. Buna karşılık, on üç ay geçmesine rağmen yeniden inceleme nihai bir kararla sonuçlandırılmadı. Başvurucu bunun üzerine önceki hükmün uygulanmasını talep etti. İdare, işlemlere başladığını ve kararın yakın olduğunu bildirse de dosyada yargı hükmünü gerçekten yerine getiren bir son işlem ortaya konulamadı.

Başvurucu, mahkemeden yalnızca yeni incelemenin yapılmasını değil, doğrudan vizenin verilmesini de istedi. İşte 15823/2026 sayılı kararın pratik önemi bu iki taleple ilgili değerlendirmede yatıyor.

Mahkeme ne emretti?

Roma TAR'ı, mahkeme kararının gereğinin yapılmadığı sonucuna vararak başvuruyu kısmen kabul etti. Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanlığına, yeni başvuru istemeden mevcut vize dosyasını yeniden değerlendirmesi ve kararın tebliği veya bildiriminden itibaren otuz gün içinde işlemi sonuçlandırması için emir verdi.

Mahkeme, gerekli ek incelemelerin yapılabileceğini kabul etmekle birlikte, bunların önceki hükmün bağlayıcı sonuçlarına uygun yürütülmesi gerektiğini vurguladı. Özellikle SIS kaydının hangi kişiyle ilgili olduğu, ilgili devletle danışma ve dosyadaki kimlik bilgilerinin karşılaştırılması önemini koruyordu.

İdarenin yine işlem yapmaması ihtimaline karşı, Dışişleri Bakanlığının Vize Birimi yöneticisini commissario ad acta olarak belirledi: idareye tanınan otuz günlük sürenin sonunda hâlâ karar alınmazsa, bu görevli takip eden otuz gün içinde gerekli işlemleri gerçekleştirecekti.

Gecikmenin ayrıca parasal sonucu var mı?

Mahkeme, İtalyan İdari Yargılama Kanunu'nun 114. maddesinin 4. fıkrasının (e) bendi kapsamında bir gecikme yaptırımı da kararlaştırdı. İdareye tanınan otuz günlük sürenin bitiminden sonra karar verilinceye kadar günlük 5 avro tutarında ödeme öngörüldü. Ayrıca Bakanlık aleyhine yargılama giderlerine karar verildi.

Bu miktar, her gecikme dosyasında otomatik olarak ödenecek sabit bir tazminat değildir. Mahkeme, ilgili davanın koşullarını ve devam eden uyumsuzluğu değerlendirerek belirli bir parasal yaptırım uygulamıştır. Başka dosyalarda yaptırımın koşulları ve miktarı farklı olabilir.

Mahkeme neden vizenin hemen verilmesine hükmetmedi?

Önceki karar SIS kaydına ilişkin incelemenin eksikliğini ortaya koymuştu. Buna karşılık, vize başvurusuna ilişkin bütün koşulları kesin biçimde hükme bağlamamıştı. Bu nedenle mahkeme, henüz idarenin takdirine bırakılmış konular bulunduğunu değerlendirerek vizenin doğrudan verilmesini emretmedi.

Önemli ayrım şudur: Ret kararının iptali ile istenen vizenin kesin biçimde hak edilmiş olması aynı sonuç değildir. İdare yeniden karar verebilir; fakat daha önceki hükmü dolanamaz. Kararda, 241/1990 sayılı Kanun'un 10-bis maddesi bağlamında, iptal edilmiş işlemden önceki araştırmada zaten ortaya çıkmış olumsuz nedenlerin yeni karar aşamasında ilk kez ileri sürülemeyeceği de hatırlatıldı.

SIS ile ilgili bir vize uyuşmazlığında nasıl hareket edilmeli?

Birinci adım, önceki mahkeme kararını ve tebliğ tarihlerini dosyalamaktır. Hükümde idareye hangi somut araştırmaların emredildiğini belirlemek gerekir. “Vize reddi iptal edildi” cümlesi tek başına yeterli değildir; gerekçe ve hüküm birlikte okunmalıdır.

İkinci adım, kimliği gösteren tüm belgeleri korumaktır. Pasaport, vize başvurusu, doğum tarihi, uyruk, varsa biyometrik verilerle ilgili resmi kayıtlar ve SIS başvuru cevapları, başka bir kişiyle karışıklık iddiasının somut olarak açıklanmasına yardım eder.

Üçüncü adım, SIS verilerine erişim ve düzeltme hakkını ayrı değerlendirmektir. Avrupa Komisyonunun açıkladığı kurallar uyarınca kişilerin kendileriyle ilgili SIS verilerine erişim, hatalı verilerin düzeltilmesi ve hukuka aykırı kayıtların silinmesi için başvuru hakları vardır. Ancak bir mahkeme hükmünü uygulatma davası ile kaydı giren devlet nezdindeki veri düzeltme başvurusu aynı süreç değildir. Bir kaydın silindiği, ancak yetkili makamın açıklamasıyla doğrulanabilir.

Dördüncü adım, gecikmenin neden olduğu somut zararı belgelemektir. Üniversite kayıt tarihleri, öğrenim ücretleri, konaklama ve akademik takvim önem taşıyabilir. İncelenen davada da uzayan işlemler yüzünden üniversiteye kayıt olanağının kaybedilmesi ihtimaline dikkat çekilmiştir; fakat mahkeme bu dosyada genel ve otomatik bir zarar tazminatı hükmü vermemiştir.

Beşinci adım, uygulanmayan karar için doğru yargısal yolu seçmektir. Kesinleşmiş veya icrası gerekli bir idari yargı hükmü varsa, koşulları oluştuğunda ottemperanza davasıyla uygulanmasını istemek mümkün olabilir. Başvuru usulü ve gereken belgeler somut hükme göre belirlenmelidir.

Bu kararın sınırları

Uyuşmazlık, eğitim vizesine ilişkin önceki yargı kararının yerine getirilmemesi hakkındadır. Her SIS kaydının girişe engel olamayacağı, her öğrencinin doğrudan vizeye hak kazanacağı veya her yargı kararından sonra aynı sürelerin işleyeceği sonucu çıkarılmamalıdır. Somut davanın gösterdiği nokta, idarenin hukuka aykırı bulunan bir kararı sürüncemede bırakamayacağı ve yargı hükmünün uygulanmasını sağlayan ek araçların bulunduğudur.

İncelenen karar: TAR Lazio – Roma, Beşinci Quater Daire, 9 Ekim 2026 tarihli ve 15823/2026 sayılı karar, R.G. 3667/2026. Resmi yargı metnine dayanan karar kaydı ve gerekçe özeti; İtalyan İdari Yargısı resmî karar arama portalı (15823/2026, TAR Lazio). SIS veri hakları için: Avrupa Komisyonu.

---

Avv. Fabio Loscerbo
İtalya Yargıtayı (Corte di Cassazione) önünde dava takip etme yetkisine sahip avukat
İtalya Temsilciler Meclisinin göç alanındaki çıkar temsilcileri siciline kayıtlı
Avrupa Birliği Şeffaflık Siciline 280782895721-36 numarasıyla göç ve iltica alanında kayıtlı çıkar temsilcisi
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Bu makale, yazarın yönetimi, incelemesi ve editoryal sorumluluğu altında yapay zekâ araçlarının yardımıyla hazırlanmıştır.