İtalya’ya turistik, aile ziyareti, iş veya başka bir kısa süreli amaçla sık seyahat eden Türk vatandaşları açısından Schengen vizesinin süresi büyük önem taşır. Avrupa Komisyonu’nun 15 Temmuz 2025 tarihli C(2025) 4694 sayılı kararı, Türkiye’de ikamet eden ve vize başvurusunu Türkiye’de yapan Türk vatandaşları için çok girişli kısa süreli vizelerde daha elverişli, kademeli bir sistem getirmiştir. Bu sistem 2026 yılında da uygulanmakta olup, önceki vizelerini kurallara uygun kullanan başvuru sahiplerinin 6 aylık vizelerden 5 yıla kadar uzanan çok girişli vizelere ilerleyebilmesine imkân tanımaktadır.
Sistem kimlere uygulanır?
Yeni kademeli sistem, Türkiye’de ikamet eden Türk vatandaşlarının Türkiye’deki Schengen ülkeleri konsolosluklarına yaptığı kısa süreli vize başvurularına uygulanır. Dolayısıyla İtalya’ya yapılacak kısa süreli seyahatler için Ankara, İstanbul veya yetkili diğer İtalyan konsolosluk makamları nezdinde yapılan başvurular da bu çerçevededir.
Bununla birlikte düzenleme, mesleki faaliyetleri kapsamında vize başvurusu yapan ağır vasıta sürücülerine uygulanmaz. Ayrıca Türkiye’de ikamet eden ancak Türk vatandaşı olmayan diğer vizeye tabi ülke vatandaşları da bu özel kademeli sistemin kapsamında değildir.
İlk aşama: 6 aylık çok girişli vize
Başvuru sahibi daha önce aldığı bir vizeyi kurallara uygun şekilde kullanmış ve bu önceki vizenin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde yeni başvurusunu yapmışsa, giriş koşullarının da sağlanması hâlinde 6 ay geçerli çok girişli vize verilmesi öngörülmektedir.
Buradaki önemli nokta, önceki vizenin yalnızca alınmış olmasının yeterli olmamasıdır. Vizenin hukuka uygun kullanılmış olması gerekir. Başka bir ifadeyle, izin verilen kalış süresinin aşılmaması, seyahat amacına aykırı kullanım bulunmaması ve sınır kurallarına uyulmuş olması sonraki başvurular açısından doğrudan önem taşır.
İkinci aşama: 1 yıllık çok girişli vize
Başvuru sahibi daha önce 6 ay geçerli bir vizeyi usulüne uygun kullanmışsa ve bu vizenin sona ermesinden itibaren iki yıl içinde yeni başvuru yaparsa, diğer giriş koşullarının da mevcut olması şartıyla 1 yıl geçerli çok girişli vize öngörülmektedir.
Bu nedenle geçmiş seyahatlerin belgelenmesi, önceki pasaportların ve eski vize etiketlerinin korunması pratik açıdan önemlidir. Konsolosluk makamının önceki vize kullanımını değerlendirebilmesi için seyahat geçmişinin açık ve tutarlı olması gerekir.
Üçüncü aşama: 3 yıllık çok girişli vize
Bir önceki aşamada 1 yıl geçerli vizeyi kurallara uygun kullanan kişi, bu vizenin sona ermesinden itibaren iki yıl içinde yeni başvuru yaparsa 3 yıl geçerli çok girişli vize sistemine geçebilir.
Bu aşama özellikle İtalya ile düzenli ticari, mesleki veya ailevi ilişkisi bulunan kişiler açısından önemlidir. Ancak uzun süreli çok girişli vize verilmesi, kişinin İtalya’da üç yıl kesintisiz kalabileceği anlamına gelmez. Vizenin geçerlilik süresi ile Schengen alanında izin verilen fiilî kalış süresi birbirinden farklıdır.
Dördüncü aşama: 5 yıllık çok girişli vize
Başvuru sahibi daha önce 3 yıl geçerli vizeyi hukuka uygun şekilde kullanmışsa ve bu vizenin sona ermesinden itibaren iki yıl içinde yeniden başvurursa, 5 yıl geçerli çok girişli vize verilmesi öngörülmektedir.
Bu, özellikle yıllardır düzenli biçimde Schengen bölgesine seyahat eden ve önceki vizelerinde ihlal bulunmayan Türk vatandaşları açısından önemli bir kolaylıktır. Bununla birlikte her yeni başvuruda temel giriş koşullarının yeniden mevcut olması gerekir.
5 yıllık vize, 5 yıl İtalya’da kalma hakkı vermez
En çok karıştırılan konulardan biri budur. Çok girişli Schengen vizesinin 1, 3 veya 5 yıl geçerli olması, sahibine bu süre boyunca kesintisiz olarak İtalya’da veya Schengen bölgesinde kalma hakkı vermez.
Kısa süreli Schengen vizelerinde temel kural, her 180 günlük dönem içinde en fazla 90 gün kalıştır. Bu nedenle uzun süreli çok girişli bir vize, esasen vize geçerlilik süresi içinde tekrar tekrar seyahat etme imkânı sağlar; fakat her seyahatte ve her 180 günlük referans döneminde 90 günlük sınır ayrıca hesaplanmalıdır.
90/180 kuralının ihlali yalnızca mevcut seyahatte sorun yaratmakla kalmaz; daha sonraki vizelerin süresi ve hatta yeni vize başvurusunun sonucu üzerinde de olumsuz etki yaratabilir.
Pasaport süresi vize süresini sınırlar
Kademeli sistemde teorik olarak 1, 3 veya 5 yıllık vize hakkı doğsa bile pasaport süresi buna izin vermiyorsa vize daha kısa düzenlenir. Avrupa Komisyonu kararına göre, öngörülen vize süresi pasaportun geçerlilik süresini aşacaksa, çok girişli vizenin geçerliliği pasaportun sona ermesinden üç ay önce bitecek şekilde belirlenir.
Bu nedenle özellikle 3 veya 5 yıllık aşamaya gelmiş kişilerin yeni vize başvurusundan önce pasaportlarının kalan geçerlilik süresini kontrol etmeleri önemlidir.
Kademeli sistem otomatik ve koşulsuz bir hak değildir
Karar, önceki vizelerini usulüne uygun kullanan Türk vatandaşları için daha açık ve elverişli bir sistem kurmuştur. Buna rağmen konsolosluk makamı başvuruyu yine Schengen Sınırlar Kodu ve Vize Kodu çerçevesinde değerlendirir. Geçerli seyahat belgesi, seyahatin amacı ve koşulları, yeterli maddi imkânlar, kamu düzeni ve güvenliği bakımından engel bulunmaması ve ilgili diğer giriş şartları önemini korur.
Ayrıca belirli bir somut olayda gerekli koşulların gelecekte de yerine getirileceği konusunda makul şüphe bulunması gibi Vize Kodu’nda öngörülen durumlarda vizenin geçerlilik süresi kısaltılabilir. Buna karşılık, haklı nedenlerin mevcut olduğu özel durumlarda konsolosluk makamları beş yıla kadar çok girişli vizeyi kademeli sıralamadan bağımsız olarak da verebilir.
Türk başvuru sahipleri açısından pratik sonuç
Bu sistemin en önemli sonucu, önceki vizelerin artık yalnızca geçmişte yapılmış seyahatlerin belgesi olmaktan çıkıp gelecekteki vize süresini doğrudan etkileyen hukuki bir unsur hâline gelmesidir. Bu nedenle vize süresini aşmamak, giriş ve çıkış tarihlerini doğru hesaplamak, eski pasaportları saklamak ve yeni başvuruyu önceki vizenin sona ermesinden sonra öngörülen süreler içinde yapmak önemlidir.
Özellikle İtalya’ya düzenli seyahat eden Türk vatandaşları bakımından, vize başvurusunda yalnızca yapılacak yeni seyahatin belgelerini değil, önceki vizelerin düzenli ve hukuka uygun kullanımını gösteren seyahat geçmişini de sistematik biçimde sunmak uzun süreli çok girişli vize bakımından belirleyici olabilir.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento