İtalya’da iltica başvurusu yaparken çalışmak: 60 gün kuralı, C3 tarihi ve ret kararından sonra çalışma hakkı

İtalya’da uluslararası koruma başvurusu yapan bir yabancı, başvuru sonuçlanmadan da yasal olarak çalışabilir. Ancak çalışma hakkının ne zaman başladığı, hangi belgenin yeterli olduğu ve Komisyonun ret kararından sonra bu hakkın devam edip etmediği uygulamada sıkça karıştırılmaktadır.

Çalışma hakkı ne zaman başlar?

İtalya’da uluslararası koruma talebinde bulunan kişi, başvurunun sunulmasından itibaren altmış gün geçtikten sonra çalışabilir. Uygulamada bu süre, Questura’da C3 formunun doldurulduğu tarihten itibaren hesaplanır. Bunun için başvurunun henüz sonuçlanmamış olması ve gecikmenin başvuru sahibine yüklenebilir bir nedenden kaynaklanmaması gerekir.

Dolayısıyla iltica başvurusu yapılmış olmak, ilk günden itibaren normal bir iş sözleşmesiyle çalışma hakkı vermez. Buna karşılık altmış günlük süre dolduğunda, prosedür halen devam ediyorsa başvuru sahibi işçi olarak düzenli biçimde istihdam edilebilir.

Fiziksel oturum kartı henüz çıkmadıysa ne olur?

Uluslararası koruma başvurusunun yapıldığını gösteren ricevuta, yani başvuru makbuzu, geçici oturum izni niteliğindedir. Bu nedenle çalışma hakkının doğduğu tarihten sonra işveren, yalnızca fiziksel kartın henüz basılmamış olmasını gerekçe göstererek işe alımı reddetmek zorunda değildir.

İşverenin yine de normal işe giriş yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekir. Çalışan bir iş sözleşmesiyle alınacaksa zorunlu UNILAV bildirimi yapılmalı; ev hizmetlerinde ise ilgili bildirim INPS üzerinden gerçekleştirilmelidir.

Komisyon başvuruyu reddederse çalışma hakkı hemen sona erer mi?

Hayır, her ret kararı çalışma hakkını otomatik olarak aynı gün sona erdirmez. Bölgesel Komisyonun uluslararası koruma başvurusunu reddetmesi halinde, karara karşı süresi içinde yargı yoluna başvurulmuşsa, iltica başvurusuna bağlı oturum izni yenilenebilir veya uzatılabilir. İlk başvurudan itibaren altmış günlük süre geçmişse kişi, yargılama devam ederken mevcut işine devam edebilir veya yeni bir işe başlayabilir.

Bu nokta özellikle önemlidir: Komisyonun olumsuz kararı ile mahkeme kararının hukuki sonuçları aynı değildir. Yargısal başvurunun süresi, usulü ve oturum üzerindeki etkisi somut dosyaya göre değerlendirilmelidir.

Mahkeme de başvuruyu reddederse

Mahkemenin de olumsuz karar vermesi halinde, iltica başvurusuna bağlı oturum izni kural olarak artık yenilenemez ve bu izne bağlı çalışma hakkı da sona erer. Cassazione aşamasında başvuru yapılması ve kararın icrasının durdurulmasının talep edilmesi gibi durumlarda ise hukuki sonuçlar ayrıca değerlendirilmelidir. Bu aşamada dosyanın bireysel olarak incelenmesi özellikle önemlidir.

İltica oturum izni çalışma iznine çevrilebilir mi?

Uluslararası koruma başvurusu nedeniyle verilen oturum izni, yalnızca kişinin bir iş bulmuş olması nedeniyle doğrudan çalışma amaçlı oturum iznine çevrilemez. Başvuru sahibi çalışabilir, ancak bu durum iltica prosedürünü çalışma izni prosedürüne dönüştürmez. Başka bir bağımsız oturum hakkının mevcut olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Pratik olarak hangi belgeler saklanmalıdır?

Başvuru sahibi, C3 formunun düzenlendiği tarihi gösteren belgeleri, Questura tarafından verilen ricevuta’yı, mevcut oturum belgesini, Komisyon kararını ve varsa mahkemeye yapılan başvurunun sunulduğunu gösteren belgeleri düzenli biçimde saklamalıdır. İşveren açısından da işe giriş bildiriminin doğru şekilde yapılması ve çalışanın güncel oturum durumunun belgelenmesi önem taşır.

Sonuç olarak, İtalya’da uluslararası koruma başvurusu yapan bir kişinin çalışabilmesi için nihai kararın beklenmesi gerekmez. Altmış günlük sürenin dolmasıyla birlikte, başvuru halen devam ediyorsa ve gecikme kişiye yüklenemiyorsa çalışma hakkı doğar. Ret kararından sonra ise özellikle yargı yolunun zamanında kullanılıp kullanılmadığı belirleyicidir.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.