İtalya’da uzun yıllardır yasal olarak yaşayan yabancılar için en önemli oturum statülerinden biri, “permesso di soggiorno UE per soggiornanti di lungo periodo”, yani AB uzun süreli oturum iznidir. Bu statü, sıradan bir oturum izninin uzun süreli bir versiyonu değildir: şartları yerine getiren kişiye kalıcı nitelikte bir hukuki statü sağlar. Ancak beş yıl İtalya’da bulunmuş olmak tek başına yeterli değildir. Gelir, İtalyanca bilgisi, kesintisiz yasal ikamet ve bazı durumlarda konut şartları birlikte değerlendirilir.
Beş yıllık yasal ikamet temel şarttır
İtalyan Göç Kanunu’nun 9. maddesine göre başvuru yapabilmek için, kural olarak, İtalya’da en az beş yıldır geçerli bir oturum izniyle yasal olarak ikamet ediyor olmak gerekir. Burada önemli olan yalnızca takvimde beş yılın geçmiş olması değil, bu dönemin hukuken dikkate alınabilir ve yeterince kesintisiz olmasıdır.
Özellikle Türkiye’ye veya başka ülkelere yapılan uzun süreli çıkışlar dikkatle hesaplanmalıdır. Beş yıllık dönem içinde İtalya dışında altı aydan uzun tek bir kesintisiz kalış veya toplamda on ayı aşan yokluk, kural olarak gerekli ikamet süresinin oluşmasını engelleyebilir. Askerlik yükümlülüğü veya ciddi ve belgelenmiş sebepler gibi istisnalar ayrıca değerlendirilebilir. Bu nedenle sık seyahat eden kişilerin pasaport giriş-çıkış kayıtlarını ve uzun süreli yokluklarının nedenlerini gösteren belgeleri saklamaları önemlidir.
2026 için gelir şartı ne kadar?
Başvuru sahibinin yeterli ve düzenli bir gelire sahip olması gerekir. Tek kişi için temel eşik, yıllık sosyal yardım tutarından düşük olamaz. INPS tarafından 2026 yılı için belirlenen yıllık sosyal yardım tutarı 7.101,12 avrodur. Aylık tutar 546,24 avro olup 13 ödeme üzerinden hesaplanmaktadır.
Ancak aile üyeleriyle birlikte başvuru söz konusu olduğunda gelir eşiği yükselir ve aile birleşiminde kullanılan gelir parametreleri dikkate alınır. Ayrıca aile üyeleri için başvuru yapıldığında uygun konut şartının da belgelenmesi gerekebilir. Bu nedenle yalnızca kişisel maaşın tutarına değil, ailede kaç kişinin bulunduğuna ve hangi gelirlerin hukuken hesaba katılabileceğine de bakılmalıdır.
A2 düzeyinde İtalyanca bilgisi
Uzun süreli AB oturum izni için, kural olarak, en az A2 seviyesinde İtalyanca bilgisi gösterilmelidir. İtalyanca yeterlilik sınavı için başvuru, ikamet edilen ilin Prefettura’sına bağlı olarak İçişleri Bakanlığı’nın çevrim içi sistemi üzerinden yapılır. 2026 yılı için Prefetture tarafından yayımlanan güncel uygulama bilgileri bu sistemin kullanılmaya devam ettiğini doğrulamaktadır.
Her başvuru sahibinin mutlaka sınava girmesi gerekmez. Örneğin İtalya’da belirli okul veya üniversite eğitimlerini tamamlamış olanlar, kabul edilen bir A2 veya daha yüksek düzey dil belgesine sahip bulunanlar, 14 yaşından küçük çocuklar ve ciddi öğrenme güçlüğü yaratan sağlık veya engellilik durumları bulunan kişiler belirli şartlarla sınavdan muaf olabilir.
Sınava mazeretsiz gelmeyen veya sınavı geçemeyen kişinin yeni bir sınav başvurusu yapabilmesi için 90 gün beklemesi gerekebileceğinden, randevu tarihinin dikkatle takip edilmesi gerekir.
Kalıcı statü ile kartın süresini birbirine karıştırmamak gerekir
Uzun süreli oturum statüsü kalıcıdır; buna karşılık verilen elektronik oturum kartının fiziksel geçerlilik süresi sınırsız değildir. Yetişkinler için kart 10 yıl, 18 yaşından küçükler için ise 5 yıl geçerlidir. Kart süresi dolduğunda, yeni fotoğraflarla yenileme talebinde bulunulur. Bu işlem, şartlar devam ettiği sürece uzun süreli statünün baştan kazanılması anlamına gelmez.
Ayrıca pasaport değişikliği, adres değişikliği, çocukların durumu veya kişisel bilgilerin güncellenmesini gerektiren başka olaylarda kartın güncellenmesi gerekebilir. Özellikle eski tarihli uzun süreli oturum belgelerinin, günlük işlemlerde sorun yaşanmaması için güncel elektronik formatta tutulması önemlidir.
Bu izin neden önemlidir?
Uzun süreli AB oturum statüsü, İtalya’daki hukuki konumu daha istikrarlı hale getirir ve iş piyasasına erişim, kamu hizmetleri ve bazı sosyal haklar bakımından önemli avantajlar sağlayabilir. Bununla birlikte “uzun süreli oturum kartım var, bütün sosyal yardımları otomatik olarak alırım” şeklindeki düşünce yanlıştır. Her yardımın ayrıca kendi yaş, gelir, ikamet ve diğer şartları vardır.
Bu konuda 2026 yılında önemli bir karar verilmiştir. İtalya Anayasa Mahkemesi, 20 Temmuz 2026 tarihli 141 sayılı kararında, üçüncü ülke vatandaşlarının sosyal yardım aylığına erişiminde uzun süreli AB oturum statüsünün aranmasının Avrupa Birliği’nin eşit muamele ilkelerine aykırı olmadığına hükmetmiştir. Dolayısıyla bu statü yalnızca oturum güvenliği bakımından değil, bazı sosyal haklara erişimde de somut önem taşımaktadır. Ancak sosyal yardım aylığı için ayrıca yaş, gelir ve İtalya’da uzun süreli sürekli ikamet gibi özel şartlar da bulunmaktadır.
Statü hangi durumlarda kaybedilebilir?
“Kalıcı” nitelik, statünün hiçbir durumda kaybedilemeyeceği anlamına gelmez. Özellikle Avrupa Birliği topraklarından 12 ay kesintisiz şekilde uzak kalınması, başka bir AB ülkesinde uzun süreli oturum statüsü kazanılması veya kanunda öngörülen diğer revoca sebeplerinin ortaya çıkması statüyü etkileyebilir. İtalya dışında uzun yıllar yaşama planı olan kişilerin bu nedenle ayrılmadan önce kendi hukuki durumlarını değerlendirmeleri gerekir.
Başvuru öncesinde yapılması gereken kontrol
Türk vatandaşları açısından en sağlıklı yöntem, başvuru yapılmadan önce son beş yıllık oturum geçmişinin, yurt dışı çıkışlarının, gelir belgelerinin ve İtalyanca yeterlilik durumunun birlikte kontrol edilmesidir. Özellikle uzun Türkiye ziyaretleri, gelirde kesintiler veya eski oturum kartları varsa, yalnızca “beş yıldır İtalya’dayım” düşüncesiyle hareket etmek riskli olabilir.
Uzun süreli AB oturum izni, İtalya’da geçici yaşamdan kalıcı hukuki yerleşime geçişte en önemli aşamalardan biridir. Bu nedenle başvurunun yalnızca form doldurma işlemi olarak değil, ikamet geçmişinin ve kişisel şartların topluca değerlendirildiği bir hukuki süreç olarak ele alınması gerekir.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati – materia: Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento