İtalya’da mevsimlik iş için verilen oturum izni, gerekli şartlar mevcutsa artık Decreto Flussi kontenjanına ve “click day” tarihlerine bağlı olmadan, yılın herhangi bir döneminde mevsimlik olmayan çalışma iznine çevrilebilir. Bu değişiklik özellikle tarım ve turizm sektörlerinde çalışan yabancılar bakımından büyük önem taşımaktadır; çünkü işverenin yeni ve düzenli bir iş teklifi sunması halinde, çalışanın her yıl yeni bir kota beklemesi veya ülkesine dönerek yeniden vize alması gerekmeyebilir.
Mevsimlik izin hangi durumda çevrilebilir?
İtalyan Göç Kanunu’nun 24. maddesi uyarınca, mevsimlik çalışma amacıyla İtalya’ya gelen bir yabancı, ülkede en az üç ay düzenli olarak mevsimlik işte çalışmışsa ve kendisine mevsimlik olmayan bir iş sözleşmesi teklif edilmişse, mevcut oturum izninin bağımlı çalışma iznine çevrilmesini talep edebilir.
Tarım sektöründe ise idari uygulama daha ayrıntılı bir ölçüt kullanmaktadır: çalışanın ayda en az 13 gün olmak üzere üç aylık dönemde toplam en az 39 günlük düzenli çalışmasının bulunması ve ilgili sosyal güvenlik primlerinin ödenmiş olması gerekir.
Yeni iş teklifi belirli süreli veya belirsiz süreli olabilir. Esas olan, iş ilişkisinin artık “mevsimlik” nitelikte olmaması ve çalışma koşullarının yabancının yasal ve ekonomik olarak sürdürülebilir bir çalışma ilişkisine girmesine imkân vermesidir.
2026’da en önemli değişiklik: kota beklemek gerekmiyor
Eskiden bu dönüşümler Decreto Flussi kapsamında belirlenen yıllık sayısal kotalara bağlıydı. Bu durum, gerekli tüm şartları taşıyan bir çalışanın dahi yalnızca kota kalmadığı için başvuru yapamamasına veya bir sonraki dönemi beklemesine yol açabiliyordu.
D.L. 145/2024 ile yapılan değişiklik sonucunda mevsimlik çalışma izninin mevsimlik olmayan bağımlı çalışma iznine çevrilmesi artık kota dışı işlemler arasına alınmıştır. Dolayısıyla 2026 yılında başvuru için belirli bir click day beklenmesi veya yıllık kontenjan bulunması şart değildir. Başvuru, koşullar oluştuğu anda yılın herhangi bir döneminde yapılabilir.
Bu nokta önemlidir: kota dışı olmak, başvurunun otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmez. Çalışanın önceki mevsimlik çalışmasının gerçek ve düzenli olması, yeni iş teklifinin hukuken geçerli olması, işverenin ekonomik ve mali yeterliliği, çalışma koşullarının mevzuata uygunluğu ve istenen belgelerin sunulması yine kontrol edilir.
Başvuru nasıl yapılır?
Dönüşüm talebi İçişleri Bakanlığı’nın Portale Servizi ALI sistemi üzerinden, ikamet edilen ilin Sportello Unico per l’Immigrazione birimine gönderilir. Mevsimlik çalışmadan normal bağımlı çalışmaya geçiş için kullanılan başvuru modeli “VB” modelidir ve sistemde “Conversioni fuori quota e progetti speciali” bölümünde yer alır.
Başvuruda, genel olarak, daha önce yapılan mevsimlik çalışmayı gösteren belgeler, UNI-LAV bildirimi, mevcut oturum izni veya ilk başvuru makbuzu, geçerli pasaport, yeni iş teklifine ilişkin belgeler, işverenin ticari ve mali durumuna ilişkin bilgiler ve konut uygunluğuna dair belgeler istenebilir. Somut dosyaya göre Sportello Unico ek belge de talep edebilir.
Yeni işte hemen çalışmak mümkün mü?
Evet. Mevcut mevzuat ve idari uygulamaya göre, dönüşüm başvurusu usulüne uygun şekilde yapıldıktan sonra, idarenin kararını beklerken yeni mevsimlik olmayan işte çalışmak mümkündür. Bunun için işverenin gerekli işe giriş bildirimini, normal bağımlı çalışma bakımından UNI-LAV yoluyla, ev hizmetlerinde ise ilgili INPS bildirimiyle yapması gerekir.
Bu düzenleme pratikte çok önemlidir. Dönüşüm işleminin tamamlanması aylar sürebilir; ancak yalnızca idari işlemin devam ediyor olması, başvurusu usulüne uygun şekilde yapılmış yabancının çalışmasını durdurmak zorunda olduğu anlamına gelmez.
İtalya’dan çıkıp yeniden vize almak gerekiyor mu?
Hayır. Mevsimlik çalışma izninin normal çalışma iznine çevrilmesi, İtalya içinden yürütülen bir işlemdir. Şartlar mevcutsa çalışanın Türkiye’ye veya başka bir ülkeye dönerek yeniden iş vizesi başvurusu yapması gerekmez.
Bu özellik, dönüşüm prosedürünü yeni bir yurtdışı işe giriş sürecinden ayıran temel unsurlardan biridir.
Oturum izni sona ermişse ne olur?
Başvurunun mümkün olduğunca oturum izni geçerliyken yapılması en güvenli yoldur. Bununla birlikte, İtalyan mevzuatında genel olarak izin süresinin sona ermesinden sonra 60 günlük bir tolerans dönemi kabul edilmektedir. Ayrıca Danıştay ve idari yargı kararlarında, izin süresinin aşılmasının her durumda otomatik ret sebebi olarak değerlendirilemeyeceği; esas şartların mevcut olması halinde dosyanın maddi yönden incelenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu nedenle izin süresi sona ermiş bir dosya otomatik olarak umutsuz değildir. Ancak gecikmenin süresi, önceki iş ilişkisi, yeni iş teklifi ve yabancının İtalya’daki genel hukuki durumu birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle 60 günlük sürenin aşılması halinde başvurunun profesyonel şekilde hazırlanması önem taşır.
Hangi dönüşümler mümkün değildir?
Mevsimlik çalışma izninin doğrudan serbest çalışma iznine dönüştürülmesi, bu prosedür kapsamında mümkün değildir. Aynı şekilde mevsimlik işin sona ermesi, kural olarak “attesa occupazione” adı verilen iş arama oturum iznine otomatik geçiş hakkı vermez.
Buna karşılık, yabancının aile bağlarına dayanarak aile oturum izni alma şartları mevcutsa, aile nedenli oturum izni yönünden farklı bir hukuki yol gündeme gelebilir. Bu nedenle hangi dönüşüm yolunun kullanılacağı yalnızca mevcut kartın adına bakılarak değil, kişinin çalışma, aile ve ikamet durumunun tamamı değerlendirilerek belirlenmelidir.
Pratik sonuç
2026 itibarıyla mevsimlik işçilerin en önemli avantajı şudur: düzenli bir mevsimlik çalışma dönemi tamamlandıktan sonra gerçek bir mevsimlik olmayan iş teklifi bulunuyorsa, dönüşüm için artık yeni bir Decreto Flussi kotası veya click day beklenmesi gerekmemektedir.
Bu, özellikle tarım, turizm ve otelcilik sektörlerinde İtalya’ya yasal olarak gelmiş ve daha sonra kalıcı bir iş fırsatı bulmuş Türk vatandaşları açısından önemli bir düzenleme alanı yaratmaktadır. Ancak başvurunun başarılı olması için eski ve yeni iş ilişkilerinin belgelerle uyumlu olması, işverenin gerçek ve yeterli bir ekonomik yapıya sahip bulunması ve başvurunun Portale ALI üzerinden doğru model ve doğru belgelerle yapılması gerekir.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Camera dei deputati – Registro dei rappresentanti di interessi, materia Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento