İtalya, 2026 yılında yurt dışında mesleki ve yurttaşlık-dil eğitimi tamamlayan yabancı işçiler için önemli ölçüde güçlendirilmiş bir yasal çalışma kanalı kullanıyor. Bu sistemin en önemli özelliği, İtalya’nın yıllık “Decreto Flussi” kotalarına bağlı olmaması ve işverenin, onaylı bir eğitim programını tamamlayan çalışan için yılın herhangi bir döneminde işlem başlatabilmesidir.
Türk vatandaşları bakımından da bu yol özellikle önemlidir. Ancak burada temel ayrım şudur: Türkiye’de herhangi bir meslek kursuna katılmış olmak tek başına yeterli değildir. İtalya’ya kota dışı çalışma amacıyla giriş imkânı, İtalyan makamlarınca İtalya Göç Yasası’nın 23. maddesi kapsamında onaylanmış mesleki ve yurttaşlık-dil eğitim programlarını başarıyla tamamlayan kişiler için öngörülmüştür.
Kota dışı giriş ne anlama geliyor?
İtalya’da üçüncü ülke vatandaşlarının çalışma amacıyla ülkeye girişleri normal olarak yıllık veya çok yıllı “Decreto Flussi” sistemi içindeki sayısal kotalara bağlıdır. Buna karşılık, art. 23 kapsamında onaylı bir eğitim programını tamamlayan yabancı işçilerin girişleri bu kotaların dışında tutulur.
Bu nedenle işverenin, belirli bir “click day” tarihini beklemesi gerekmez. İhtiyaç duyulan iş profili ile çalışanın tamamladığı eğitim birbiriyle uyumluysa, işveren yıl içinde Portal ALI üzerinden isim bazlı çalışma izni başvurusu yapabilir. Bu mekanizmanın amacı, işgücü açığı bulunan sektörlerle yurt dışında önceden eğitilmiş işçileri daha doğrudan eşleştirmektir.
2026’daki önemli yenilik: SIISL üzerinden işverenlerle eşleştirme
22 Haziran 2026 tarihli Bakanlıklararası Karar ve Ağustos 2026’da yayımlanan uygulama kurallarıyla sistem yeni bir aşamaya geçti. Onaylı art. 23 programlarını başarıyla tamamlayan yabancıların profilleri artık SIISL – Sistema Informativo per l’Inclusione Sociale e Lavorativa sistemine kaydedilebiliyor.
Kayıt süreci doğrudan işçi tarafından başlatılmıyor. Eğitim projesini sunan ve İtalyan makamlarınca tanınan kuruluş, programı başarıyla tamamlayan kişilerin bilgilerini sisteme aktarıyor ve profilin tamamlanmasını sağlıyor. Ardından yabancı işçiye kaydını etkinleştirmesi için bildirim gönderiliyor.
Profil aktive edildiğinde sistem, tamamlanan eğitime ilişkin bilgilerle önceden doldurulmuş bir özgeçmiş oluşturuyor. Bu özgeçmiş, çalışanın eğitim alanıyla uyumlu sektörlerde faaliyet gösteren İtalyan işverenler tarafından görülebiliyor. Dolayısıyla 2026’daki yenilik yalnızca idari bir kayıt değişikliği değildir; eğitim almış yabancı ile İtalya’daki işveren arasında gerçek bir iş eşleştirme mekanizması oluşturmayı amaçlamaktadır.
İşveren bulunduğunda prosedür nasıl ilerliyor?
Bir İtalyan işveren çalışana iş teklif etmek istediğinde, isim bazlı çalışma izni başvurusunu İçişleri Bakanlığı’nın Portal ALI sistemi üzerinden yapar. Mevcut düzenlemeye göre, gerekli şartların bulunması hâlinde Sportello Unico per l’Immigrazione çalışma için “nulla osta”yı kural olarak 30 gün içinde verir. Bazı ülke veya dosyalarda güvenlik ve denetim hükümleri nedeniyle ek kontroller yapılabilir.
Çalışma izni alındıktan sonra çalışan, İtalya’nın yetkili diplomatik-konsolosluk makamına çalışma vizesi için başvurur. Art. 23 kapsamında eğitimini tamamlayanlar bakımından vize başvurusu, kursun bitiminden itibaren 12 ay içinde yapılabilir. Bu süre daha önce daha kısaydı ve yeni düzenleme, eğitim ile fiilî işe giriş arasında ortaya çıkabilecek gecikmeleri azaltmayı amaçlıyor.
Vize işlemi, mevzuatta öngörülen şartlar çerçevesinde konsolosluk makamı tarafından yürütülür ve bu özel kanal için vizenin verilmesine ilişkin süre 90 güne kadar çıkabilir.
İtalya’ya girişten sonra ne yapılmalı?
Çalışanın İtalya’ya girişinden sonra işveren ile çalışan arasındaki contratto di soggiorno işlemi tamamlanmalıdır. 2026 yılında bu prosedür de dijitalleştirilmiştir. Art. 23 kapsamındaki çalışanlar için sözleşme, Portal ALI üzerinden elektronik olarak oluşturulup imzalanabilir ve işveren tarafından Sportello Unico’ya telematik şekilde gönderilebilir.
Sözleşmenin, çalışanın İtalya’ya girişinden itibaren 15 gün içinde tamamlanması gerekir. Ardından çalışan adına çalışma amaçlı oturum izni süreci yürütülür.
Önemli bir başka nokta da şudur: oturum kartının fiziksel olarak basılması beklenirken, başvurunun usulüne uygun şekilde yapılmış olması hâlinde çalışma faaliyeti başlayabilir. Yani bürokratik bekleme süresi, tek başına çalışanın yasal olarak işe başlamasını engellememelidir.
Türk vatandaşları için dikkat edilmesi gereken temel nokta
Bu sistem, “Türkiye’de kursa git, sonra otomatik olarak İtalya’ya gel” şeklinde işlememektedir. Belirleyici olan, eğitim programının İtalyan Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından art. 23 kapsamında onaylanmış olmasıdır. Dolayısıyla bir programa kayıt olmadan önce, kursun yalnızca özel bir eğitim faaliyeti mi olduğu, yoksa İtalya’ya kota dışı çalışma girişine imkân veren resmî bir art. 23 programı mı olduğu mutlaka kontrol edilmelidir.
Aynı şekilde eğitimin başarıyla tamamlanması da otomatik olarak vize verilmesi anlamına gelmez. İtalya’da somut bir işverenin bulunması, çalışma izni prosedürünün tamamlanması ve konsolosluk vizesinin alınması gerekir. Bununla birlikte, sistemin en önemli avantajı, klasik kota mekanizmasına ve yıllık click day yarışına bağlı olmadan, eğitim ile gerçek bir iş teklifini doğrudan birbirine bağlamasıdır.
Neden bu kanal giderek daha önemli hale geliyor?
İtalya’nın son düzenlemeleri, göç politikasında yalnızca sayısal kota dağıtımına değil, belirli mesleki ihtiyaçlara göre önceden eğitim verilmesine ve işçinin ülkeye girişten önce dil, meslek ve temel yurttaşlık bilgileri bakımından hazırlanmasına daha fazla önem verildiğini gösteriyor. SIISL sisteminin 2026’da bu çalışanlara açılması da aynı yönde atılmış somut bir adımdır.
Türk işçiler ve Türkiye’de faaliyet gösteren eğitim kurumları açısından bu gelişme yakından izlenmelidir. Özellikle İtalya’da işgücü ihtiyacının yüksek olduğu alanlarda, doğru şekilde onaylanmış eğitim programları klasik Decreto Flussi prosedürüne alternatif, düzenli ve hukuken daha öngörülebilir bir giriş kanalı oluşturabilir.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati – materia Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento