İtalya’da aile yanında bakım, yaşlı bakımı ve çocuk bakımında çalışmak isteyen yabancılar için 2026 yılında klasik “Decreto Flussi” kotalarından farklı, özel bir giriş kanalı bulunmaktadır. Bu sistem tamamen kotasız değildir; her yıl en fazla 10.000 yabancı işçi için öngörülmüştür. Ancak olağan click day mekanizmasına bağlı olmaması ve başvuruların yıl boyunca yapılabilmesi, uygulamada onu önemli bir alternatif haline getirmektedir.
Düzenlemenin temel amacı, İtalya’da özellikle 80 yaşını doldurmuş kişilerin, engelli bireylerin ve doğumdan altı yaşına kadar olan çocukların bakımında ortaya çıkan iş gücü ihtiyacını daha esnek bir yöntemle karşılamaktır. 2025 yılında başlatılan bu özel kanal daha sonra 2026, 2027 ve 2028 yılları için de uzatılmış, ayrıca çocuk bakımında çalışacak personel de kapsama açık biçimde dahil edilmiştir.
Kimler için bu özel çalışma kanalı kullanılabilir?
Başvuru, aile veya sosyo-sağlık bakım hizmetlerinde çalıştırılacak yabancı bir işçi için yapılabilir. Bakım hizmetinin yöneldiği kişinin 80 yaşını doldurmuş olması halinde, kişinin mutlaka tamamen bakıma muhtaç olması şart değildir. Mevzuat bakımından “grande anziano” kavramı yaş kriterine bağlanmıştır; dolayısıyla 80 yaşını geçmiş ve kısmen ya da tamamen kendi ihtiyaçlarını karşılayabilen bir kişi için de bu özel prosedürden yararlanılması mümkündür.
Engelli kişilerin bakımında ise durum farklıdır. Engellilik halinin hukuken tanınmış olması gerekir. Sadece fiili olarak yardıma ihtiyaç duyulması, gerekli resmi engellilik statüsü bulunmadığında, bu özel kanalın kullanılmasına tek başına yeterli olmayabilir. Böyle bir durumda olağan aile hizmetleri veya Decreto Flussi kapsamındaki diğer çalışma yollarının değerlendirilmesi gerekir.
2026’dan itibaren önemli yeniliklerden biri de doğumdan altı yaşına kadar olan çocukların bakımının kapsama alınmasıdır. Böylece belirli şartlarla yurtdışından çocuk bakım personeli veya baby-sitter getirilmesi de bu yıllık 10.000 kişilik özel sistem üzerinden mümkün hale gelmiştir.
Click day yok, ancak başvuru doğrudan yapılamıyor
Bu prosedürün en önemli pratik avantajlarından biri, olağan işçi girişlerinde olduğu gibi belirli bir click day saatinde başvuru gönderme zorunluluğunun bulunmamasıdır. 2026 yılı başvuruları 1 Ocak 2026’dan itibaren açılmıştır ve yıl boyunca sunulabilir. Bununla birlikte yıllık 10.000 kişilik sınır bulunduğundan, başvurunun gereksiz şekilde ertelenmesi uygun değildir.
Öte yandan işveren başvuruyu kendi başına doğrudan gönderemez. Kanun, başvuruların yetkili bir iş ajansı – Agenzia per il Lavoro – veya ev hizmetleri alanındaki toplu iş sözleşmesini imzalamış yetkili işveren kuruluşlarından biri aracılığıyla yapılmasını öngörmektedir. Başvuru, İçişleri Bakanlığının Portale Servizi sistemi üzerinden “A-BIS fuori quota” modeli kullanılarak Sportello Unico per l’Immigrazione’ya iletilir.
Bu nokta Türkiye’de bulunan bir aday açısından özellikle önemlidir. İş arayan kişinin yalnızca İtalya’daki bir aile ile anlaşması yeterli değildir; İtalya’daki işverenin başvuruyu kanunun öngördüğü yetkili aracı üzerinden başlatması gerekir. Dolayısıyla sürecin ilk adımı, gerçek bir iş ilişkisi kurulması ve işveren tarafının başvuru için gerekli hukuki ve ekonomik şartları taşımasıdır.
İşveren mutlaka bakıma muhtaç kişinin kendisi olmak zorunda değil
Başvuruyu yapan işveren, bakım hizmetinden yararlanacak kişinin kendisi olabileceği gibi, belirli akrabalık sınırları içinde başka bir kişi de olabilir. Mevcut uygulamaya göre eş, ikinci dereceye kadar hısım veya kayın hısım, birlikte yaşamıyor olsa dahi ve İtalya’da ikamet etmek şartıyla, bakım hizmetinden yararlanacak kişi adına iş ilişkisini kurabilir. Yoğun destek ihtiyacı bulunan engelli kişiler bakımından bazı durumlarda üçüncü dereceye kadar akrabalar da dikkate alınabilir.
Bununla birlikte sistem aile içindeki yakın akrabalık ilişkisini yapay biçimde bir iş sözleşmesine dönüştürmek için kullanılamaz. Bakım hizmetini verecek işçinin, bakım görecek kişinin eşi veya belirli yakınlık derecesindeki akrabası olması halinde özel sınırlamalar vardır. Bu nedenle özellikle akraba bir kişinin Türkiye’den getirilmesi düşünülüyorsa, başvuru yapılmadan önce akrabalık bağının prosedüre engel oluşturup oluşturmadığının ayrıca incelenmesi gerekir.
Gelir şartı ve idari kontroller devam ediyor
Bu kanalın “fuori quota”, yani olağan kotaların dışında olması, diğer şartların ortadan kalktığı anlamına gelmez. İşverenin iş ilişkisini ekonomik olarak sürdürebilmesi, uygulanması gereken toplu iş sözleşmesine uygun ücret ve çalışma koşullarının sağlanması ve başvuruda verilen bilgilerin gerçeğe uygun olması gerekir.
Önemli bir istisna, kendi bakımı için yabancı işçi almak isteyen ve hastalık veya engellilik nedeniyle kendi kendine yeterliliği sınırlı olan işverenler bakımından öngörülmüştür. Bu durumda olağan gelir yeterliliğinin ispatına ilişkin kurallar farklı uygulanabilir ve belirli hallerde gelir şartı aranmaz.
Sportello Unico, Questura ve Ispettorato Territoriale del Lavoro başvuruyu incelemeye devam eder. Bu özel prosedürde nulla osta’nın belirli bir sürenin geçmesiyle otomatik olarak oluşduğu bir sessizlik-onay mekanizması yoktur. Başvurunun gerçekten kabul edilmesi için güvenlik, iş ilişkisi ve yasal şartlara ilişkin kontrollerin tamamlanması gerekir.
İtalya’ya geldikten sonra ilk on iki ay özel önem taşıyor
Nulla osta ve vize işlemleri tamamlandıktan sonra İtalya’ya giren işçiye, şartların bulunması halinde çalışma amaçlı tek oturum izni verilir. Bu izin süreli veya süresiz iş sözleşmesine dayanabilir ve azami iki yıllık süreyle düzenlenebilir.
Ancak bu özel giriş kanalından yararlanan işçinin ilk on iki aylık yasal ve fiili çalışma döneminde serbestçe başka bir sektöre geçebileceğini düşünmek doğru değildir. İlk on iki ay boyunca esas olarak izin verilen bakım faaliyetinin sürdürülmesi gerekir. İşveren değişikliği gündeme geldiğinde de yetkili iş müfettişliğinin önceden vereceği izin önem taşır. Bu nedenle özellikle ilk yıl içinde iş ilişkisi sona ererse, yeni bir işe başlamadan önce statünün hukuken kontrol edilmesi gerekir.
Türkiye’den İtalya’ya gelmek isteyenler açısından neden önemli?
İtalya’daki yabancı işçi girişlerinin önemli bir bölümü yıllık ve üç yıllık Decreto Flussi programlarına, sektör kotalarına ve belirli başvuru tarihlerine bağlıdır. Aile ve bakım hizmetlerindeki bu özel düzenleme ise farklı bir mantıkla çalışmaktadır. Başvurunun yıl boyunca mümkün olması, 80 yaş üzerindeki kişilerin yanında çalışacak bakıcılar, engelli bireylere destek verecek personel ve altı yaşına kadar çocukların bakımında çalışacak kişiler için somut bir yasal giriş yolu yaratmaktadır.
Bununla birlikte “kota dışı” ifadesi yanlış anlaşılmamalıdır. Yıllık 10.000 kişilik bir üst sınır vardır, başvuruyu herkes doğrudan yapamaz ve İtalya’ya giriş otomatik değildir. Gerçek bir işverenin bulunması, doğru aracı kurum üzerinden başvurunun yapılması, nulla osta alınması, vize işlemlerinin tamamlanması ve İtalya’ya girişten sonra çalışma ve oturum kurallarına uyulması gerekir.
Bu nedenle Türkiye’de bulunan ve İtalya’da bakım sektöründe çalışma fırsatı bulan bir kişi açısından en önemli konu, yalnızca iş teklifinin varlığı değil, teklifin hangi hukuki kanal üzerinden yürütüldüğüdür. Doğru prosedür, düzensiz göç riskine girmeden ve sonradan statüyü düzeltmeye çalışmadan, baştan itibaren yasal bir çalışma ve oturum zemini kurulmasını sağlayabilir.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento