İtalyan vatandaşlığında yeni 2026 içtihadı: doğuştan çifte vatandaşlık nasıl değerlendirilir?

İtalya Yargıtayı Birleşik Dairelerinin 26 Temmuz 2026 tarihli 24045 sayılı kararı ve İçişleri Bakanlığının 10 Ağustos 2026 tarihli 65050 sayılı genelgesi, soy bağına dayalı İtalyan vatandaşlığında özellikle doğuştan iki vatandaşlığa sahip kişilerin durumunu yeniden netleştirdi.

Uyuşmazlık, yurt dışında doğan ve doğduğu anda hem İtalyan vatandaşlığını soy bağıyla hem de doğduğu ülkenin vatandaşlığını ius soli kuralı nedeniyle kazanan çocukların statüsüne ilişkindi. Temel soru şuydu: İtalyan ebeveyn daha sonra başka bir ülkenin vatandaşlığına geçerek kendi İtalyan vatandaşlığını kaybederse, çocuk da otomatik olarak İtalyan vatandaşlığını kaybetmiş sayılır mı?

Birleşik Dairelerin cevabı

Yargıtay, 1912 tarihli 555 sayılı eski Vatandaşlık Kanununun 7. ve 12. maddeleri arasında açık bir ayrım yaptı. Doğum anında hem İtalyan hem de yabancı vatandaş olan çocuk, doğuştan çifte vatandaştır ve kural olarak İtalyan vatandaşlığını korur. Ebeveynin daha sonra yabancı vatandaşlığa geçmesi veya İtalyan vatandaşlığını kaybetmesi, tek başına çocuğun vatandaşlığını ortadan kaldırmaz. Böyle bir kişinin vatandaşlıktan çıkması için, ergin olduktan sonra usulüne uygun bir feragat iradesinin bulunması gerekir.

Buna karşılık 12. madde, başlangıçta yalnızca İtalyan vatandaşı olan ve ebeveynin vatandaşlık kaybına bağlı olarak sonradan yabancı vatandaşlık kazanabilen çocukların durumuyla ilgilidir. Bu nedenle iki hüküm aynı şekilde uygulanamaz.

Naturalizasyon tarihi neden belirleyicidir?

Soy bağına dayalı vatandaşlık dosyalarında yalnızca bir atanın daha sonra yabancı vatandaşlığa geçtiğini tespit etmek yeterli değildir. Atanın hangi tarihte naturalize olduğu, çocuğun hangi tarihte doğduğu, doğum ülkesinin vatandaşlığı doğumla verip vermediği ve aile zincirinin hangi mevzuat dönemine girdiği ayrı ayrı incelenmelidir. Bir ebeveynin naturalizasyonu çocuğun doğumundan sonra gerçekleşmişse ve çocuk doğumdan itibaren zaten iki vatandaşlığa sahipse, yeni içtihat bu kişinin İtalyan vatandaşlığını koruduğu yönündedir.

27 Mart 2025 tarihi

Kararın önemli bir diğer noktası, 2025 vatandaşlık reformunun zaman bakımından uygulanmasıdır. Birleşik Daireler, 91 sayılı Vatandaşlık Kanununa 2025 yılında eklenen 3-bis maddesinin, 27 Mart 2025 tarihinden önce açılmış vatandaşlık tespiti davalarına uygulanamayacağını belirtti. Bu davalar önceki mevzuata göre incelenmeye devam eder.

Bu nedenle 24045/2026 sayılı karar, 2025 reformunun getirdiği sınırlamaları ortadan kaldıran genel bir geri dönüş olarak yorumlanmamalıdır. Yeni başvurular bakımından reform hükümleri önemini korumaktadır. Dosyanın başvuru tarihi, idari veya yargısal niteliği ve aile zincirindeki vatandaşlık olayları sonucu belirler.

İçişleri Bakanlığının yeni genelgesi

İçişleri Bakanlığı 10 Ağustos 2026 tarihli 65050 sayılı genelgeyle Yargıtay’ın yaklaşımını idari uygulamaya aktardı. Genelge 26 Ağustos 2026 tarihinde yayımlandı. Bunun pratik sonucu, belediyelerin, konsoloslukların ve vatandaşlık dosyalarını inceleyen diğer makamların doğuştan çifte vatandaşlık ile sonradan kazanılan yabancı vatandaşlığı birbirinden ayırarak değerlendirme yapması gerektiğidir.

Başvuru sahipleri ne yapmalı?

İtalyan kökeni bulunan kişiler başvurudan önce aile zincirini kronolojik olarak yeniden kurmalıdır. Doğum belgeleri kadar naturalizasyon belgeleri, vatandaşlık kaybı veya vatandaşlığın kazanılmadığını gösteren kayıtlar da önemlidir. Özellikle geçmişte yalnızca ebeveynin yabancı vatandaşlığa geçmesine dayanılarak olumsuz değerlendirilen dosyalarda, 24045/2026 sayılı kararın somut olaya etkisinin yeniden incelenmesi gerekebilir.

Sonuç olarak yeni içtihat, soy bağına dayalı vatandaşlıkta otomatik değerlendirmelerin yeterli olmadığını bir kez daha ortaya koyuyor. Vatandaşlık zincirinin kesilip kesilmediği, her aile bireyinin doğum ve naturalizasyon tarihleri ile o tarihte yürürlükte bulunan hukuk birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.