İtalya’da oturum izni kartını beklerken çalışmak: 2026’da başvuru makbuzunun sağladığı haklar

İtalya’da oturum izninin ilk kez düzenlenmesi, yenilenmesi veya başka bir izin türüne dönüştürülmesi her zaman kartın kısa sürede teslim edilmesiyle sonuçlanmaz. Ancak plastik kartın henüz basılmamış olması, başvurunun usulüne uygun biçimde yapılmış olması ve talep edilen oturum izninin çalışma hakkı vermesi halinde, yabancının çalışma hayatından dışlanması anlamına gelmez. 2025 ve 2026 yıllarında yapılan değişiklikler bu korumayı daha açık hale getirmiştir.

Başvuru makbuzu neden önemlidir?

İtalyan Göç Kanunu’nun 5. maddesinin 9-bis fıkrası uyarınca, oturum izninin ilk düzenlenmesi, yenilenmesi veya dönüştürülmesi için başvuruda bulunan yabancı, idarenin işlemi sonuçlandırmasını beklediği süre boyunca kural olarak İtalya’da yasal olarak kalmaya ve ilgili izin türünün sağladığı haklardan yararlanmaya devam eder. Bu hakların içinde çalışma hakkı da bulunmaktadır.

2025 tarihli düzenleme ile koruma yalnızca ilk izin ve yenileme süreçleriyle sınırlı bırakılmamış, izin türünün dönüştürülmesi için yapılan başvurulara da açık biçimde genişletilmiştir. Bu nedenle, örneğin çalışma hakkı veren bir izin türüne dönüştürme talebini usulüne uygun olarak sunan kişi, yalnızca yeni kart henüz çıkmadığı için çalışma imkanını kaybetmiş sayılmaz.

Bu süreçte temel belge, Questura veya yetkili posta sistemi tarafından verilen ve başvurunun yapıldığını gösteren ricevuta, yani başvuru makbuzudur. Kanun, çalışabilmek için mutlaka belirli bir biçimde düzenlenmiş özel bir makbuz aranmasını öngörmemekte; başvurunun gerçekten ve usulüne uygun şekilde sunulduğunu ispatlayan makbuzu esas almaktadır.

Yeni bir işveren sizi makbuzla işe alabilir mi?

Evet. Sırf oturum kartı henüz teslim edilmediği için işe alımın hukuken imkânsız olduğu söylenemez. İşveren, yabancı işçiyi işe almadan önce olağan zorunlu bildirimi yapmak zorundadır. Bağımlı çalışmada bu işlem UNILAV bildirimi ile gerçekleştirilir; ev hizmetlerinde ise gerekli bildirim INPS üzerinden yapılır.

İdarenin 2026 yılında yayımladığı güncel açıklamalara göre, UNILAV sisteminde oturum belgesinin durumu için “izin verilmesini bekliyor” veya “yenileme aşamasında” seçenekleri kullanılabilir. İlk izin başvurusu henüz sonuçlanmamışsa son kullanım tarihi bulunmayan bekleme durumu da belirtilebilir. Dolayısıyla işverenin hukuki yükümlülüğü, kartın fiziksel olarak mevcut olmasını beklemek değil, işe alımı doğru biçimde bildirmek ve yabancının başvuru sürecini belgeleyen makbuzu kontrol etmektir.

Makbuzun üzerinde yazılı süre dolarsa çalışma hakkı sona erer mi?

Bu nokta uygulamada özellikle önemlidir. Elektronik oturum izni başvurularında verilen bazı makbuzlarda dokuz aya kadar bir geçerlilik tarihi görülebilir. Ancak idari işlem bu süre içinde tamamlanmamışsa, makbuz üzerindeki tarihin dolması tek başına çalışma ilişkisinin sona ermesi anlamına gelmez. İçişleri Bakanlığı tarafından benimsenen uygulamaya göre, gecikme yabancıya yüklenemiyorsa ve dosya halen Questura tarafından inceleniyorsa çalışma ilişkisi devam edebilir. Yabancının ise çağrılara ulaşılabilir olması ve kesin oturum kartı verildiğinde bunu işverene ibraz etmesi gerekir.

2026’da Questura için yeni süreler

4 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe giren 16 Nisan 2026 tarihli ve 83 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, AB 2024/1233 sayılı Direktifi İtalyan hukukuna aktarmıştır. Yeni düzenlemeye göre tek çalışma izni kapsamındaki ilk düzenleme başvurularında Questura, başvuru tamamlandıktan sonra oturum iznini kural olarak 30 gün içinde düzenlemelidir. Yenilemeler ve nulla osta gerektirmeyen olağan izin işlemleri bakımından ise yasal idari süre 90 gün olarak belirlenmiştir.

Bu sürelerin varlığı, uygulamada her dosyanın mutlaka aynı süre içinde sonuçlanacağı anlamına gelmez. Buna karşılık idarenin gecikmesi, yabancının usulüne uygun başvuru yapmış olması halinde kendiliğinden çalışma hakkını ortadan kaldırmaz. Kanunun amacı tam tersine, bürokratik gecikmenin düzenli çalışan kişiyi kayıt dışı çalışmaya veya iş kaybına sürüklememesidir.

Başvurunun reddedilmesi halinde ne olur?

Başvuru beklemedeyken sağlanan çalışma hakkı, olumlu bir sonuç garantisi değildir. Questura oturum izninin verilmesini, yenilenmesini veya dönüştürülmesini reddederse, yalnızca makbuza dayanarak çalışma hakkının devam ettiği varsayılamaz. Bu aşamada ret kararının gerekçesi, tebliğ tarihi ve başvurulabilecek hukuki yol dikkatle incelenmelidir; çünkü bazı durumlarda yargı yoluna başvurulması ve kararın etkilerinin durdurulmasının istenmesi mümkün olabilir.

Pratik olarak hangi belgeler saklanmalıdır?

Oturum kartını bekleyen bir kişinin başvuru makbuzunu, süresi dolmuş olsa bile önceki oturum kartının aslını veya kopyasını, pasaportunu, varsa Questura randevu veya çağrı belgelerini ve çalışma ilişkisine ilişkin UNILAV ya da INPS bildirimlerini birlikte saklaması önemlidir. Bir işveren, banka, kamu kurumu veya başka bir idare kartın henüz çıkmadığını gerekçe göstererek işlem yapmakta tereddüt ederse, başvurunun devam ettiğini kanıtlayan bu belgeler hukuki durumun açıklanmasında temel rol oynar.

Sonuç olarak, İtalya’da oturum izni prosedürünün uzun sürmesi ile yabancının hukuki statüsünü birbirinden ayırmak gerekir. Başvuru zamanında ve usulüne uygun yapılmışsa, ilgili izin çalışma hakkı veriyorsa ve dosya henüz kesin olarak reddedilmemişse, kartın fiziksel olarak elde bulunmaması tek başına düzenli çalışmaya engel değildir.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.