İtalya’da öğrenci oturum izninden çalışma iznine geçiş: kota bekleme zorunluluğu artık yok

İtalya’da eğitim gören yabancılar açısından önemli bir değişiklik artık kalıcı bir uygulama haline gelmiştir: geçerli bir öğrenci, mesleki eğitim veya staj oturum izninin çalışma iznine çevrilmesi için yıllık “Decreto Flussi” kotasının açılmasını beklemek gerekmemektedir. Gerekli şartlar mevcutsa başvuru yılın herhangi bir döneminde yapılabilir.

Öğrenci oturum izni hangi çalışma imkânını verir?

İtalya’da eğitim amacıyla verilen oturum izni, sahibine sınırlı ölçüde çalışma hakkı da tanır. Genel kural olarak öğrenci, haftada en fazla 20 saat ve yılda toplam en fazla 1.040 saat bağımlı olarak çalışabilir. Bu sınırlar, eğitimin temel amaç olmaya devam etmesini ve çalışma faaliyetinin ikincil nitelikte kalmasını sağlamak için öngörülmüştür.

Ancak öğrenciye daha yoğun veya sürekli bir iş imkânı sunulması, mezuniyet sonrasında çalışma hayatına geçilmesi ya da kişinin mesleki faaliyetini esas yaşam amacı haline getirmek istemesi durumunda, mevcut oturum izninin çalışma amaçlı bir izne dönüştürülmesi gerekir.

Artık yıllık kota beklenmiyor

Geçmişte öğrenci oturum izninin çalışma iznine çevrilmesi, “Decreto Flussi” kapsamında ayrılan yıllık sayısal kotalara bağlıydı. Bu sistem, uygun bir iş bulmuş olan öğrencilerin dahi kota bulunmadığı için aylarca beklemesine veya başvuru yapamamasına yol açabiliyordu.

2023 yılında yapılan yasal değişiklikle bu sınırlama kaldırıldı. Bugün geçerli bir öğrenci, eğitim veya staj oturum izni, şartların bulunması halinde işçi olarak çalışma amacıyla veya serbest çalışma amacıyla yıl içinde herhangi bir zamanda dönüştürülebilir. Başka bir ifadeyle, bu işlem için belirli bir “click day” beklemek ya da Decreto Flussi kapsamında boş kota bulunup bulunmadığını araştırmak artık gerekli değildir.

Bağımlı çalışma iznine geçiş

Bir işveren tarafından işe alınacak kişi bakımından dönüşüm talebi, İçişleri Bakanlığının Portale Servizi ALI sistemi üzerinden, ikamet edilen ilin Sportello Unico per l’Immigrazione birimine iletilir. Başvuruda iş teklifinin ve çalışma ilişkisinin temel unsurlarının belgelenmesi gerekir. Kullanılacak elektronik form, başvuru sahibinin durumuna göre değişebilir; uygulamada öğrenci statüsünden bağımlı çalışmaya geçiş için VA veya, belirli durumlarda, V2 modelleri kullanılmaktadır.

İdare, iş ilişkisinin gerçekliğini, işverenin durumunu ve çalışma sözleşmesinin mevzuata uygunluğunu inceleyebilir. Bu nedenle yalnızca bir iş teklifi bulunması yeterli değildir; başvuru dosyasının sözleşme, işveren bilgileri ve istenen diğer belgeler bakımından eksiksiz hazırlanması önem taşır.

Serbest çalışma iznine geçiş de mümkündür

Öğrenci oturum izni yalnızca bağımlı çalışma için değil, serbest çalışma amacıyla da dönüştürülebilir. Bu durumda yapılacak mesleki veya ticari faaliyetin niteliğine göre gerekli ruhsat, izin, oda kaydı, mesleki yeterlilik veya mali kaynakların bulunduğunun gösterilmesi istenebilir. Serbest çalışma başvurularında Z veya belirli durumlarda Z2 formu kullanılmaktadır.

En önemli nokta: oturum izninin geçerlilik süresi

Kota şartının kaldırılmış olması, başvurunun süresiz olarak ertelenebileceği anlamına gelmez. Dönüşüm talebinin, kural olarak mevcut öğrenci veya eğitim oturum izni henüz geçerliyken yapılması gerekir. Bu nedenle mezuniyet, iş teklifi veya çalışma koşullarındaki değişiklik sonrasında işlemin son güne bırakılması ciddi risk yaratabilir.

Özellikle oturum izninin bitiş tarihi yaklaşmışsa, işverenle anlaşma sağlandıktan sonra gerekli belgelerin hızla hazırlanması ve elektronik başvurunun zamanında gönderilmesi gerekir. Portale Servizi ALI üzerinden gelen bildirimlerin düzenli kontrol edilmesi de önemlidir; çünkü ek belge talepleri ve Sportello Unico tarafından yapılacak çağrılar çoğu zaman bu sistem üzerinden tebliğ edilir.

Türk vatandaşları açısından pratik sonuç

İtalya’da üniversite, yüksek lisans, mesleki eğitim veya uygun bir eğitim programı için bulunan Türk vatandaşları açısından bu düzenleme önemli bir hukuki fırsattır. İtalya’da eğitim sırasında bir iş ilişkisi kurulmuşsa veya eğitim sonrasında iş teklifi alınmışsa, yıllık işçi giriş kotalarını beklemek çoğu durumda gerekli değildir.

Bu nedenle “Decreto Flussi açılmadı, çalışma iznine geçemem” düşüncesi artık öğrenci oturum izninin dönüşümü bakımından doğru değildir. Asıl değerlendirilmesi gereken hususlar, mevcut oturum izninin geçerliliği, yapılacak işin veya serbest faaliyetin hukuki şartları ve başvuru dosyasının zamanında ve eksiksiz hazırlanmasıdır.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati – materia: Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.