İtalya’da en az beş yıldır düzenli olarak yaşayan birçok üçüncü ülke vatandaşı için AB uzun süreli oturum izni, geçici izinlerden daha istikrarlı bir hukuki statüye geçiş anlamına gelir. Ancak “beş yıl doldu” düşüncesi tek başına yeterli değildir: başvuruda ikamet süresi, gelir, İtalyanca bilgisi, yurtdışında geçirilen dönemler ve aile bireyleri bakımından ek şartlar birlikte değerlendirilir.
Beş yıllık süre nasıl hesaplanır?
AB uzun süreli oturum izni, genel kural olarak en az beş yıldır İtalya’da yasal ve kesintisiz şekilde ikamet eden ve geçerli bir oturum iznine sahip olan yabancılar tarafından talep edilebilir. Bu nedenle yalnızca ilk oturum izninin tarihine bakmak yeterli değildir. İtalya’daki hukuki statünün devamlılığı, izinlerin türü ve yurtdışında geçirilen süreler de önem taşır.
Beş yıllık dönemde İtalya dışında geçirilen süreler özellikle dikkatle incelenmelidir. Kural olarak altı aydan uzun kesintisiz bir yurtdışı kalışı veya beş yıllık dönem içinde toplam on ayı aşan yokluk, gerekli sürekliliğin oluşmasını engelleyebilir. Askerlik yükümlülüğü, ciddi ve belgelenmiş sağlık nedenleri veya başka ağır ve kanıtlanabilir sebepler bakımından istisnalar değerlendirilebilir.
2026’da gelir şartı
Başvuru sahibi, en az yıllık sosyal yardım tutarına eşit bir gelire sahip olduğunu göstermelidir. 2026 yılı için yıllık sosyal yardım tutarı 7.101,12 avrodur. Başvuru aile bireylerini de kapsıyorsa gerekli gelir, aile birleşiminde kullanılan parametrelere göre yükselir. Bu nedenle değerlendirme yalnızca “çalışıyor olmak” üzerinden değil, belgelendirilebilir ve yeterli yıllık gelir üzerinden yapılır.
Uygulamada gelir durumunu göstermek için vergi beyannameleri, iş sözleşmeleri, maaş belgeleri, Certificazione Unica ve başvurunun özelliklerine göre diğer ekonomik belgeler önem taşır. Belgelerin eksik veya birbiriyle uyumsuz olması, işlemin uzamasına veya olumsuz değerlendirmeye yol açabilir.
İtalyanca A2 şartı
Genel olarak başvuru sahibinin en az A2 düzeyinde İtalyanca bildiğini kanıtlaması gerekir. Bu şart, Prefettura tarafından düzenlenen dil sınavı ile veya mevzuatın kabul ettiği diploma ve sertifikalarla yerine getirilebilir.
14 yaşından küçük çocuklar, kamu sağlık kurumu tarafından belgelenmiş ciddi öğrenme güçlüğü bulunan kişiler ve kanunun öngördüğü diğer bazı kategoriler dil sınavından muaftır. Uluslararası koruma statüsü sahipleri bakımından da özel kurallar vardır. Bu nedenle herkes için aynı belge listesinin geçerli olduğu varsayılmamalıdır.
Kart 10 yıl geçerli, statü ise kalıcıdır
En sık karıştırılan konulardan biri, kartın üzerindeki son kullanma tarihi ile uzun süreli oturum statüsünün süresidir. AB uzun süreli oturum statüsü kalıcı niteliktedir; yetişkinler için düzenlenen fiziksel kart ise 10 yıl, reşit olmayanlar için 5 yıl geçerlidir. Kartın süresi dolduğunda statü otomatik olarak ortadan kalkmaz. Yeni fotoğraflarla yenileme başvurusu yapılır ve belge yenilenir.
Bununla birlikte kalıcı statü hiçbir koşulda kaybedilemez anlamına gelmez. Örneğin Avrupa Birliği topraklarından 12 ay kesintisiz uzak kalınması veya İtalya’dan çok uzun süre ayrılma gibi kanunda açıkça düzenlenmiş durumlarda statünün kaybı ya da geri alınması gündeme gelebilir.
Aile bireyleri için otomatik hak yoktur
Bir kişinin AB uzun süreli oturum izni almış olması, eşinin veya çocuklarının aynı statüyü otomatik olarak elde ettiği anlamına gelmez. Aile bireylerinin de kendi durumları bakımından kanuni şartları taşıması gerekir. Özellikle beş yıllık yasal ikamet şartı aile bireyleri açısından ayrıca değerlendirilebilir. Bu husus, ailece yapılan başvurularda sık karşılaşılan hatalardan biridir.
Başvuru öncesinde ne kontrol edilmeli?
Başvuru yapılmadan önce önceki oturum izinlerinin tarihleri, ikamet kayıtları, yurtdışına çıkış ve dönüş tarihleri, gelir belgeleri ve A2 şartının nasıl karşılanacağı birlikte kontrol edilmelidir. Aile bireyleri de başvuruya dahil edilecekse gelir ve konut uygunluğu belgeleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Oturum izni işlemlerinde bazı belgeler bakımından basit öz beyanın yeterli olmadığı da unutulmamalıdır. Özellikle uzun süreli oturum başvurularında, idarenin talep ettiği belgelerin doğru biçimde ve gerektiğinde asıllarıyla sunulması önemlidir.
Neden uzun süreli oturum izni önemlidir?
Bu statü, geçici oturum izinlerine kıyasla daha güçlü bir hukuki konum sağlar. İtalya’da çalışma ve yaşam bakımından daha istikrarlı bir statü yaratır; ayrıca Avrupa Birliği hukukunun öngördüğü çerçevede başka bir üye devlette daha uzun süreli çalışma, eğitim veya ikamet imkânlarının kullanılmasını da kolaylaştırabilir. Ancak başka bir AB ülkesinde yaşama veya çalışma hakkı otomatik değildir; gidilecek ülkenin prosedürleri ayrıca yerine getirilmelidir.
Sonuç olarak, İtalya’da beş yılın dolması önemli bir eşiktir fakat başvurunun başarıyla sonuçlanması için tek başına yeterli değildir. Gelir, dil, ikamet sürekliliği ve yurtdışı dönemleri birlikte incelenmeli; özellikle uzun yıllara yayılan oturum geçmişi olan kişiler başvuru yapmadan önce kendi kronolojilerini dikkatle kontrol etmelidir.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
İtalya Temsilciler Meclisi (Camera dei deputati) Göç alanındaki Çıkar Temsilcileri Siciline kayıtlı
AB Şeffaflık Sicili (Registro per la Trasparenza UE) no. 280782895721-36 — Göç ve İltica
ORCID 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento