İtalya’da en az beş yıldır yasal ve kesintisiz şekilde yaşayan üçüncü ülke vatandaşları, belirli şartları sağladıklarında “AB uzun dönem ikamet edenler için oturum izni”ne başvurabilir. Bu statü, sıradan süreli oturum izinlerinden farklı olarak kalıcı bir hukuki konum sağlar. Ancak beş yılın dolmuş olması tek başına yeterli değildir: gelir, dil seviyesi, ikametin sürekliliği ve başvurunun dayandığı belgeler birlikte değerlendirilir.
Beş yıllık yasal ikamet nasıl hesaplanır?
İtalya Göç Kanunu’nun 9. maddesi uyarınca temel şart, başvuru tarihinde en az beş yıldır geçerli bir oturum izniyle İtalya’da yasal olarak bulunmaktır. Bu sürenin yalnızca takvim hesabıyla değerlendirilmesi doğru değildir. İtalya dışındaki uzun süreli kalışlar da dikkate alınır.
Genel kural olarak, beş yıllık dönem içinde İtalya dışında altı aydan uzun kesintisiz bir kalış veya toplamda on ayı aşan yurtdışı süreleri, gerekli sürekliliğin oluşmasını engelleyebilir. Bununla birlikte askerlik yükümlülüğü, ciddi sağlık nedenleri veya belgelenebilen başka önemli sebepler nedeniyle gerçekleşen ayrılıklar farklı değerlendirilebilir.
Bu nedenle özellikle Türkiye ile İtalya arasında sık seyahat eden kişilerin yalnızca oturum kartlarının tarihine bakmaları yeterli değildir. Pasaport giriş-çıkışları ve fiili ikamet geçmişi de başvurudan önce dikkatle kontrol edilmelidir.
2026 için gelir şartı nedir?
Başvuru sahibinin yıllık gelirinin en az yıllık sosyal yardım tutarına ulaşması gerekir. INPS tarafından yayımlanan 2026 verilerine göre sosyal yardım aylık 546,24 avro ve yıllık 7.101,12 avrodur. Bu nedenle tek kişi için temel referans eşik 2026 yılı bakımından 7.101,12 avrodur.
Aile üyeleri için de uzun dönem oturum talep edildiğinde gerekli gelir seviyesi aile yapısına göre artar. Bu noktada yalnızca gelir miktarı değil, gelirin hukuken dikkate alınabilir ve belgelenebilir olması önemlidir. Maaş bordroları, vergi beyannameleri, iş sözleşmeleri ve diğer resmi gelir belgeleri başvurunun somut yapısına göre değerlendirilir.
A2 düzeyinde İtalyanca bilgisi
Uzun dönem oturum başvurusunda, kural olarak, en az A2 seviyesinde İtalyanca bilgisi kanıtlanmalıdır. Bu şart yalnızca Prefettura tarafından düzenlenen dil sınavıyla yerine getirilen bir yükümlülük değildir. Tanınmış kuruluşlardan alınmış A2 veya üzeri dil sertifikaları, İtalya’da alınmış belirli eğitim belgeleri veya mevzuatın kabul ettiği diğer belgeler de yeterli olabilir.
Uygun bir belge bulunmadığında, başvuru sahibi ikamet ettiği ilin Prefettura’sı nezdinde A2 düzeyi sınavına kayıt yaptırabilir. Uluslararası koruma sahipleri bakımından ise dil şartı uygulanmaz. Ayrıca ciddi öğrenme veya dil edinimi güçlüğü sağlık belgesiyle kanıtlanan bazı kişiler için de istisnalar öngörülmüştür.
Statü kalıcıdır, kartın kendisi 10 yıl geçerlidir
Uygulamada en çok karıştırılan noktalardan biri, “kalıcı statü” ile fiziksel oturum kartının geçerlilik süresinin aynı şey olmamasıdır. AB uzun dönem ikamet statüsü, kanunda belirtilen kayıp veya iptal sebepleri ortaya çıkmadığı sürece kalıcıdır. Buna karşılık yetişkinlere verilen elektronik kart 10 yıl, reşit olmayanlara verilen kart ise 5 yıl geçerlidir.
Kartın üzerinde bir son kullanma tarihinin bulunması, uzun dönem ikamet statüsünün o tarihte kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez. Süre sonunda yeni fotoğraflarla güncelleme ve yenileme başvurusu yapılması gerekir. Resmî açıklamalarda ayrıca, belgenin henüz güncellenmemiş olmasının tek başına çalışma hakkını ortadan kaldırmadığı; kişinin kimliğini geçerli bir belgeyle ispatlayabilmesi ve özellikle yenileme sürecini başlatmış olması halinde çalışmaya devam edebileceği belirtilmektedir.
Uzun süre yurtdışında kalmak statüyü etkileyebilir
Uzun dönem oturum statüsü kalıcı olmakla birlikte tamamen dokunulmaz değildir. Özellikle Avrupa Birliği topraklarının dışında 12 ay kesintisiz kalınması, statünün iptaline yol açabilecek hallerden biridir. Ayrıca İtalya’dan altı yıl boyunca uzak kalınması veya başka bir AB ülkesinde uzun dönem ikamet statüsünün kazanılması da mevzuatta öngörülen sonuçları doğurabilir.
Bu nedenle İtalya’dan Türkiye’ye kalıcı veya uzun süreli dönüş planlayan kişilerin yalnızca fiziksel kartın geçerlilik tarihine güvenmemeleri gerekir. Kart üzerinde daha uzun bir süre kalmış olsa bile, fiili yokluk süresi statünün korunması bakımından belirleyici olabilir.
Başvuru neden önemlidir?
AB uzun dönem oturum izni, sıradan süreli oturumlara kıyasla daha güçlü bir hukuki koruma sağlar. İtalya’da çalışma hakkını süreli izin yenilemelerine bağlı olmaktan büyük ölçüde çıkarır, bazı kamu ve sosyal haklara erişimi güçlendirir ve diğer AB ülkelerinde uzun süreli ikamet veya çalışma bakımından daha elverişli bir hukuki başlangıç noktası oluşturur. Bununla birlikte başka bir AB ülkesinde çalışma hakkı otomatik değildir; gidilecek ülkenin kendi göç mevzuatı ayrıca uygulanır.
Beş yıllık sürenin dolduğu durumlarda, başvuruyu ertelemek yerine ikamet sürekliliği, yurtdışı kalışlar, gelir ve dil şartının birlikte kontrol edilmesi çoğu zaman daha güvenli bir yoldur. Özellikle geçmişte uzun süre Türkiye’de kalmış, farklı türlerde oturum izinleri kullanmış veya gelir durumu değişken olan kişilerde dosyanın başvurudan önce hukuki açıdan incelenmesi önem taşır.
Avv. Fabio Loscerbo – Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento