İtalya, 2026 yılında aile bakımı ve sosyo-sağlık desteği alanında yurtdışından işçi getirmek isteyen aileler ve işverenler için olağan Decreto Flussi kotalarından ayrı bir kanal uygulamaya devam ediyor. Bu özel yol, 80 yaşını doldurmuş kişilerin, resmi olarak tanınmış engelliliği bulunan kişilerin ve 0-6 yaş arasındaki çocukların bakımında çalışacak yabancı işçiler için kullanılabiliyor. En önemli fark, klasik “click day” sistemine bağlı olmaması: başvurular 1 Ocak 2026'dan itibaren yıl boyunca sunulabiliyor. Bununla birlikte sistem tamamen sınırsız değil; yıllık azami 10.000 giriş öngörülüyor.
Bu özel kanal neden önemlidir?
İtalya'da yabancı işçilerin yurtdışından işe alınması normalde Decreto Flussi kapsamında belirlenen yıllık kontenjanlara ve belirli başvuru tarihlerine bağlıdır. Ancak bakım sektöründeki personel ihtiyacının sürekliliği nedeniyle kanun koyucu, bazı hassas aile durumları için farklı bir prosedür oluşturmuştur.
Başlangıçta yalnızca 80 yaş üstü kişiler ile engelli kişilerin bakımı için öngörülen bu mekanizma, 2025 yılında yapılan yasal değişikliklerle 2026, 2027 ve 2028 yıllarına uzatılmıştır. Aynı zamanda kapsam genişletilmiş ve doğumdan altı yaşın sonuna kadar olan çocukların bakımında çalışacak kişiler de bu özel kanala dahil edilmiştir.
Bu nedenle Türkiye'de bulunan ve İtalya'da bakım sektöründe yasal olarak çalışma imkânı arayan bir kişi açısından bu prosedür, klasik işçi kotalarından farklı ve pratik açıdan oldukça önemli bir giriş yolu oluşturabilir.
Kimlerin bakımı için başvuru yapılabilir?
Özel prosedür üç ana kategori için kullanılabilir. Birincisi, 80 yaşını doldurmuş kişilerdir. Burada kişinin mutlaka tamamen bakıma muhtaç olması gerekmez. Mevzuat bakımından “grande anziano”, yani ileri yaştaki kişi, esas olarak 80 yaşını tamamlamış kişi olarak tanımlanmaktadır. Bu nedenle 80 yaş üstündeki kişinin kısmen veya tamamen bağımsız olması, tek başına bu kanalı kullanmaya engel değildir.
İkinci kategori, mevzuat uyarınca engellilik durumu tanınmış kişilerdir. Bu durumda engelliliğin yalnızca fiilen mevcut olması yeterli değildir; ilgili durumun hukuken ve idari olarak belgelendirilebilmesi gerekir. Üçüncü kategori ise doğumdan altı yaşın sonuna kadar olan çocuklardır. Böylece 2026 itibarıyla baby-sitter niteliğindeki bakım çalışanlarının yurtdışından getirilmesi de bu özel mekanizma içine alınmıştır.
Başvuruyu yabancı işçi kendisi yapamaz
Bu prosedürün en önemli pratik özelliklerinden biri, Türkiye'de bulunan işçinin İtalya'ya doğrudan başvuru yapamamasıdır. Süreç İtalya'daki işveren tarafından başlatılır. Ancak işverenin de başvuruyu doğrudan Portale ALI üzerinden göndermesi mümkün değildir.
Nulla osta al lavoro talebi, yetkili bir Agenzia per il Lavoro (APL) veya ev içi çalışma sektörünün ulusal toplu iş sözleşmesini imzalamış işveren örgütlerinden biri aracılığıyla Sportello Unico per l'Immigrazione'ya sunulmalıdır. Bu aracılık zorunludur. Dolayısıyla yurtdışındaki kişinin önce İtalya'da gerçek ve hukuken uygun bir işveren bulması, ardından işverenin yetkili aracı kuruluş üzerinden prosedürü başlatması gerekir.
Click day yok, fakat yıllık sınır var
Klasik Decreto Flussi başvurularında belirli tarihlerde yapılan “click day” mekanizması büyük önem taşır. Bu özel bakım kanalı ise farklıdır. 2026 yılı başvuruları 1 Ocak 2026 itibarıyla açılmıştır ve yıl boyunca sunulabilir.
Bununla birlikte “kota dışı” ifadesi yanlış anlaşılmamalıdır. Bu başvurular olağan Decreto Flussi kotalarının dışında değerlendirilir, ancak sistemin kendi içinde yıllık azami 10.000 işçi sınırı vardır. Bu nedenle yıl boyunca başvuru imkânı bulunması, her başvurunun mutlaka kabul edileceği anlamına gelmez. Başvurunun yapılacağı anda kontenjanın ve diğer hukuki şartların ayrıca kontrol edilmesi gerekir.
İşveren kim olabilir?
Başvuru yalnızca bakıma ihtiyaç duyan kişinin kendisi tarafından yapılmak zorunda değildir. İşe alma, bakımı yapılacak kişinin eşi, ikinci dereceye kadar akrabası veya kayın hısımı adına da gerçekleştirilebilir; bu kişilerin aynı evde yaşamaları zorunlu değildir, ancak ilgili şartların somut dosyada belgelenmesi gerekir.
Engelli kişinin yoğun destek ihtiyacı bulunması halinde bazı durumlarda üçüncü dereceye kadar akrabalar bakımından da farklı kurallar uygulanabilir. Buna karşılık mevzuat, aile içindeki bazı yakın akrabaların doğrudan işçi olarak işe alınmasına sınırlamalar getirmektedir. Bu nedenle işveren ile çalışan arasında akrabalık varsa, başvurudan önce ilişkinin hukuki açıdan ayrıca incelenmesi önemlidir.
Gelir şartı her durumda aynı değildir
Ev içi çalışma ilişkilerinde işverenin ekonomik kapasitesi genel olarak önemli bir unsurdur. Ancak bakıma muhtaç işverenin kendisinin, kendi hastalığı veya engelliliği nedeniyle öz bakım kapasitesi sınırlıysa ve doğrudan kendi bakımını sağlayacak bir işçiyi işe almak istiyorsa, gelir şartının ispatına ilişkin özel bir istisna uygulanabilir.
Bu istisnanın bulunması, bütün dosyalarda gelir kontrolünün ortadan kalktığı anlamına gelmez. Aile üyesinin işveren olduğu veya farklı bir bakım ilişkisi bulunduğu durumlarda ekonomik yeterlilik, çalışma süresi, ücret, konaklama ve sözleşmenin sürdürülebilirliği yine önem taşır.
Nulla osta otomatik olarak verilmez
Bu özel kanalın bir başka önemli özelliği, olağan bazı işçi girişlerinde tartışılan silenzio-assenso mekanizmasının burada uygulanmamasıdır. Başvurunun belirli bir süre cevapsız kalması, kendiliğinden olumlu sonuç doğurmaz.
Sportello Unico per l'Immigrazione dosyayı incelerken Questura ve Ispettorato Territoriale del Lavoro tarafından yapılması gereken kontrollerin tamamlanmasını bekler. Dolayısıyla yalnızca başvurunun yapılmış olması veya belirli bir sürenin geçmiş olması vize hakkı yaratmaz. Nulla osta açıkça düzenlendikten sonra konsolosluk aşamasına geçilebilir.
Türkiye'deki işçi açısından süreç nasıl ilerler?
İtalya'daki işveren veya yetkili aracı kuruluş nulla osta işlemini tamamladıktan sonra, Türkiye'de bulunan işçi ulusal çalışma vizesi için yetkili İtalyan konsolosluk makamına başvurur. Vize verildiğinde ve kişi İtalya'ya yasal olarak giriş yaptığında, çalışma ilişkisine ilişkin gerekli işlemler tamamlanır ve çalışma amaçlı oturum izni prosedürü başlatılır.
Bu kanaldan giriş yapan kişiye, sözleşmenin niteliğine göre belirli veya belirsiz süreli iş ilişkisi çerçevesinde lavoro subordinato için oturum izni verilebilir; izin süresi kanuni sınırlar içinde en fazla iki yıla kadar olabilir.
İlk on iki ayda iş değiştirme serbest değildir
Bu özel giriş yolunun sağladığı avantajın karşılığında önemli bir sınırlama bulunmaktadır. İşçi, İtalya'daki ilk on iki aylık fiilî ve yasal çalışma döneminde yalnızca kendisine izin verilen bakım faaliyetini gerçekleştirebilir. İşveren değiştirilmek istenirse, değişiklik ilgili Ispettorato Territoriale del Lavoro'nun önceden vereceği izne tabidir.
Bu nedenle bu prosedür, İtalya'ya giriş yaptıktan hemen sonra başka bir sektöre geçmek amacıyla kullanılabilecek genel bir çalışma vizesi olarak görülmemelidir. Kanunun amacı belirli bir aile veya bakım ihtiyacını karşılamaktır ve ilk yıl boyunca çalışma ilişkisinin bu amaca bağlılığı özellikle korunmaktadır.
Türk vatandaşları için pratik sonuç
Türkiye'den İtalya'ya çalışmak amacıyla gelmek isteyen kişiler açısından en önemli nokta, bu mekanizmanın klasik Decreto Flussi takviminden bağımsız olmasıdır. Yılın başındaki click day tarihlerini kaçırmış olmak, 2026 yılı içinde 80 yaş üstü bir kişinin, engelli bir kişinin veya 0-6 yaş arasındaki bir çocuğun bakımı için bu özel prosedürü kullanma imkânını tek başına ortadan kaldırmaz.
Bununla birlikte gerçek bir iş ilişkisi, uygun bir işveren, doğru aracı kuruluş, bakım ihtiyacının hukuken belgelenmesi ve nulla osta prosedürünün eksiksiz yürütülmesi zorunludur. Özellikle sahte iş teklifleri, gerçek dışı işveren beyanları veya yalnızca vize elde etmek amacıyla oluşturulan sözleşmeler ciddi idari ve cezai sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle başvurunun başlangıcından itibaren belgelerin ve tarafların durumunun dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento