İtalya’da uluslararası koruma başvurusu yapan kişilerin çalışma hakkına erişiminde önemli bir değişiklik yürürlüğe girdi. 7 Ağustos 2026 tarihli ve 145 sayılı Kanun, 12 Haziran 2026 tarihli 100 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyi değişiklik yapmadan kanunlaştırdı. Yeni düzenlemeye göre, iltica başvurusunda bulunan kişi artık başvurunun resmileştirilmesinden itibaren 90 gün geçtikten sonra çalışmaya başlayabiliyor. Önceki sistemde bu süre 60 gündü.
Bu değişiklik özellikle İtalya’da yeni uluslararası koruma başvurusu yapan kişiler, onları işe almak isteyen işverenler ve başvuru sürecinde ekonomik bağımsızlık kazanmaya çalışan yabancılar açısından doğrudan sonuç doğuruyor.
Yeni kural ne söylüyor?
Değişiklik, 18 Ağustos 2015 tarihli ve 142 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 22. maddesinde yapıldı. 100/2026 sayılı düzenlemenin 10. maddesiyle, çalışma hakkının başlangıcı bakımından kullanılan “başvurunun sunulmasından itibaren 60 gün” ifadesi kaldırıldı ve yerine “başvurunun resmileştirilmesinden itibaren 90 gün” kuralı getirildi.
Dolayısıyla yeni sistemde iki unsur önem taşıyor: yalnızca uluslararası koruma talebinde bulunmuş olmak yeterli değil; 90 günlük sürenin hangi tarihten itibaren hesaplanacağı da doğru belirlenmeli. Kanun artık başlangıç noktası olarak başvurunun resmileştirilmesini esas alıyor.
90 günlük süre hangi tarihten başlıyor?
Geçiş döneminde bu konu ayrıca düzenlendi. 100/2026 sayılı düzenlemenin 17. maddesine göre, 12 Haziran 2026’dan itibaren ve teknik uyum süreci boyunca uluslararası koruma başvurusu, Questura veya sınır polisi tarafından yapılan kayıt anında şahsen resmileştirilmiş sayılıyor. Ayrıca 31 Ekim 2026’ya kadar başvuru iradesinin alınması, kaydı ve resmileştirilmesi konusunda Questure ve sınır polisi yetkili olmaya devam ediyor.
Bu nedenle 12 Haziran 2026’dan sonra yapılan yeni başvurularda, uygulamada 90 günlük sürenin hesabı bakımından kayıt tarihi özel önem taşıyor. Başvuru sahibinin kendisine verilen belgedeki tarihi dikkatle kontrol etmesi ve belgenin bir kopyasını saklaması gerekir.
12 Haziran 2026’dan önce başvuru yapanlar ne olacak?
Yeni düzenleme herkes için aynı şekilde uygulanmıyor. Geçiş hükmü açıkça, 12 Haziran 2026’dan önce sunulan uluslararası koruma başvuruları nedeniyle başlatılmış idari veya adli işlemlerde önceki düzenlemenin uygulanmaya devam edeceğini öngörüyor.
Bu nedenle başvurusu 12 Haziran 2026’dan önce yapılmış olan kişilerin durumu, yeni başvuru sahiplerinden farklı değerlendirilmeli. Bu dosyalarda eski 60 günlük rejimin uygulanması gündeme gelir. Başvurunun tarihi ile dosyanın hangi hukuki rejime tabi olduğu birlikte kontrol edilmelidir.
90 gün dolduktan sonra çalışmak için ne gerekir?
90 günlük sürenin dolması, iltica başvurusunun kabul edildiği anlamına gelmez. Kişi hâlâ uluslararası koruma başvuru sahibidir. Ancak kanunun öngördüğü süre tamamlandığında, başvuru sahibinin çalışma faaliyetine erişimi mümkün hale gelir.
İşveren açısından da normal iş hukuku yükümlülükleri devam eder. İşe girişin usulüne uygun biçimde bildirilmesi ve çalışanın uluslararası koruma başvuru sahibi olduğunu ve çalışma hakkının başladığını gösteren belgelerin kontrol edilmesi gerekir. Uygulamada en önemli nokta, 90 günlük sürenin gerçekten dolup dolmadığını belge üzerinden doğrulamaktır.
Başvuru sahibi açısından ise yalnızca sözlü bilgiye güvenmek yerine, Questura tarafından verilen belgeyi, kayıt veya resmileştirme tarihini ve varsa sonraki belgeleri saklamak önemlidir. Özellikle işverenin çalışma hakkı konusunda tereddüt etmesi halinde, bu belgeler belirleyici olacaktır.
Çalışmaya başlamak oturma statüsünü değiştirmez
Uluslararası koruma başvurusuna bağlı olarak çalışabilmek ile çalışma amaçlı bağımsız bir oturma iznine sahip olmak aynı şey değildir. Başvuru sahibinin çalışma hakkı, uluslararası koruma prosedürü devam ederken tanınan bir haktır. Bu nedenle bir iş sözleşmesi yapılması, tek başına iltica prosedürünü sona erdirmez veya otomatik olarak çalışma amaçlı oturma iznine dönüşüm sağlamaz.
Bu ayrım özellikle uzun süreli iş sözleşmesi bulan başvuru sahipleri açısından önemlidir. Çalışma ilişkisinin varlığı kişinin sosyal ve ekonomik durumunda önemli olabilir, ancak hangi oturma izninin mümkün olduğu ayrı bir hukuki değerlendirme gerektirir.
Questura işlemleri gecikirse ne yapılmalı?
Yeni düzenlemede sürenin başvurunun resmileştirilmesine bağlanması, idari işlemlerin tarihini daha da önemli hale getiriyor. Başvuru sahibi, kayıt veya resmileştirme tarihinin belgelendirildiğinden emin olmalıdır. Belgede tarih bulunmaması, tarihlerin çelişkili olması veya Questura’nın işlemi uzun süre tamamlamaması halinde, çalışma hakkının başlangıcının belirlenmesi için dosyanın somut olarak incelenmesi gerekebilir.
Özellikle bir iş teklifi mevcutsa, kişinin yalnızca “iltica başvurusu yaptım” demesi yeterli olmayabilir. Başvuru tarihi, kayıt tarihi ve verilen belge birlikte değerlendirilmelidir.
Sonuç
2026 reformu, İtalya’da uluslararası koruma başvurusu yapanların iş piyasasına erişim süresini uzattı. Yeni başvurularda temel kural, çalışmanın başvurunun resmileştirilmesinden 90 gün sonra mümkün olmasıdır. Bununla birlikte 12 Haziran 2026’dan önce başlayan işlemler için önceki rejimin uygulanmaya devam etmesi nedeniyle, her dosyada başvuru tarihinin doğru belirlenmesi önem taşır.
Çalışma hakkı konusunda tereddüt varsa, işe başlamadan önce başvuru belgesinin ve ilgili tarihlerin hukuki olarak kontrol edilmesi, hem çalışan hem de işveren açısından daha güvenli bir yol olacaktır.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Nessun commento:
Posta un commento