İtalya’da oturum izni yenileme işlemlerinde 2026 yılında önemli bir değişiklik yürürlüğe girdi. D.Lgs. 16 Nisan 2026, n. 83 ile yenileme başvurusunun zamanlaması ve idarenin işlem süresi yeniden düzenlendi. En önemli pratik sonuçlardan biri, yabancının yenileme başvurusunu daha erken planlaması gerektiği ve başvuru yapıldıktan sonra, karar gecikse bile, belirli koşullar altında İtalya’da yasal olarak kalmaya ve çalışmaya devam edebilmesidir.
Yenileme başvurusu artık daha erken planlanmalı
İtalya Göç Kanunu’nun, yani D.Lgs. 286/1998’in 5. maddesinin 4. fıkrası 2026 yılında değiştirilmiştir. Yeni metin, oturum izni yenileme başvurusunun kural olarak izin süresinin bitiminden en az doksan gün önce yapılmasını öngörmektedir. Önceki düzenlemede bu süre altmış gündü.
Bu değişiklik özellikle çalışma amacıyla verilen oturum izinleri bakımından önemlidir. Oturum kartının üzerinde yazan son geçerlilik tarihini beklemek, yeni sistemin mantığına uygun değildir. Çalışan kişinin, işverenin ve gerektiğinde aile bireylerinin belgeleri daha önceden hazırlanmalı; gelir, iş ilişkisi, ikamet ve diğer gerekli koşulların devam ettiğini gösteren evraklar zamanında toplanmalıdır.
Doksan günlük süre, uygulamada yabancı açısından yalnızca takvimsel bir ayrıntı değildir. Yenilemenin geç başlatılması; işverenle ilişkilerde, kamu hizmetlerine erişimde, seyahat planlarında veya idare tarafından ek belge talep edilmesi halinde gereksiz sorunlar yaratabilir. Bu nedenle oturum izninin bitiş tarihinden birkaç hafta önce harekete geçmek artık daha da riskli bir yaklaşım haline gelmiştir.
Questura’nın işlem süresi de doksan gün
Aynı reform, genel olarak oturum izninin verilmesi, yenilenmesi veya başka bir izin türüne dönüştürülmesi için idarenin işlem süresini doksan gün olarak düzenlemektedir. Kanunun 5. maddesinin 9. fıkrasına göre gerekli şartlar mevcutsa işlem, başvurunun yapıldığı tarihten itibaren doksan gün içinde sonuçlandırılmalıdır.
Bununla birlikte pratikte Questura işlemlerinin bu süreden daha uzun sürdüğü durumlar görülebilir. Kanunun en önemli güvencelerinden biri tam da bu noktada devreye girer: idarenin doksan günlük süreyi aşması, başvuru sahibinin otomatik olarak düzensiz duruma düşmesi anlamına gelmez.
Başvuru makbuzu yasal kalış ve çalışma açısından önemlidir
D.Lgs. 286/1998’in 5. maddesinin 9-bis fıkrası uyarınca, oturum izninin verilmesi, yenilenmesi veya dönüştürülmesi için usulüne uygun başvuru yapılmışsa ve yetkili makam başvurunun yapıldığını gösteren bir makbuz düzenlemişse, yabancı işlem sonuçlanıncaya kadar İtalya’da yasal olarak kalmaya devam edebilir. Kanundaki diğer koşullar mevcutsa çalışma faaliyeti de sürdürülebilir.
Bu koruma, idarenin doksan günlük karar süresini aşması halinde de devam eder. Dolayısıyla oturum kartının fiziksel olarak süresinin dolmuş olması ile kişinin İtalya’daki hukuki statüsünün sona ermesi aynı şey değildir. Yenileme başvurusu zamanında ve usulüne uygun yapılmışsa, başvuru makbuzu geçiş döneminde temel hukuki belgedir.
Bu durum işverenler açısından da önemlidir. Yalnızca oturum kartının üzerinde yazan son geçerlilik tarihine bakarak çalışanın artık istihdam edilemeyeceği sonucuna varmak doğru değildir. Yenileme başvurusunun yapıldığını gösteren makbuz ve mevcut izin türünün çalışma hakkı verip vermediği birlikte değerlendirilmelidir.
Makbuz her durumda sınırsız bir hak yaratmaz
Başvuru makbuzu, henüz verilmemiş bir oturum izninin kesin olarak verileceği anlamına gelmez. Kanun, başvuru sahibinin işlem süresince yasal kalışını ve gerekli şartlar altında çalışmasını korur; ancak Questura daha sonra yenilemeye engel bir durum tespit ederse, bu koruma ilgili olumsuz kararın bildirilmesiyle sona erebilir.
Bu nedenle başvuru yapılmış olması tek başına yeterli değildir. İzin türüne göre gerekli maddi şartların devam etmesi gerekir. Örneğin çalışma izninde mevcut veya yeni bir iş ilişkisinin belgelenmesi, aile izninde aile bağlarının ve diğer koşulların devam etmesi, farklı izin türlerinde ise ilgili özel şartların karşılanması önem taşır.
Pratik olarak ne yapılmalı?
Oturum izni bulunan kişiler, kartın son geçerlilik tarihini önceden kontrol etmeli ve yenileme sürecini doksan günlük yeni zaman çerçevesine göre planlamalıdır. Başvuru sonrasında verilen makbuz saklanmalı, mümkünse bir kopyası işverene verilmelidir. Questura ek belge isterse gecikmeden cevap verilmesi ve adres, işveren veya aile durumunda değişiklik varsa bunların başvuru dosyasına doğru şekilde yansıtılması gerekir.
Özellikle işlemin uzun süre sonuçlanmadığı dosyalarda, yalnızca beklemek her zaman en iyi çözüm değildir. Somut duruma göre Questura’ya yazılı hatırlatma, erişim talebi veya gecikmeye karşı idari ve yargısal koruma yolları değerlendirilebilir.
2026 reformunun temel mesajı açıktır: oturum izni yenilemesi artık daha erken planlanmalı, fakat idarenin gecikmesi başvuru sahibinin haklarını otomatik olarak ortadan kaldırmamalıdır. Doğru zamanda yapılmış başvuru ve bunu kanıtlayan makbuz, hem yasal kalışın hem de çalışma hayatının devamı açısından merkezi öneme sahiptir.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento