İtalya’da eğitim amacıyla bulunan Türk vatandaşları için öğrenci oturum izninden çalışma oturum iznine geçiş, 2026 itibarıyla önceki yıllara göre çok daha elverişli bir hukuki çerçeveye sahiptir. En önemli iki nokta şudur: dönüşüm artık Decreto Flussi kapsamındaki yıllık kotalara bağlı değildir ve usulüne uygun bir dönüşüm başvurusu yapıldıktan sonra, belirli koşullarla yeni iş faaliyetine karar beklenmeden başlanabilir.
Kota ve “click day” beklemek gerekmiyor
İtalya Göç Kanunu’nun, yani 25 Temmuz 1998 tarihli 286 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 6. maddesi uyarınca, eğitim ve mesleki eğitim amacıyla verilmiş bir oturum izni, izin süresi dolmadan önce bağımlı çalışma veya serbest çalışma amacıyla verilen bir oturum iznine dönüştürülebilir.
2023 yılında yürürlüğe giren değişikliklerden sonra bu dönüşüm artık yıllık göç kotalarının dışında gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle öğrenci oturum izni sahibi bir kişinin, yalnızca çalışma iznine geçmek için yıllık Decreto Flussi’nin açılmasını veya bir “click day” tarihini beklemesi gerekmez. Başvuru yılın herhangi bir döneminde yapılabilir; temel şart, öğrenci oturum izninin başvuru anında hâlen geçerli olmasıdır.
Mezuniyet her durumda ön koşul değildir
Uygulamada sık karşılaşılan yanlışlıklardan biri, öğrenci oturum izninin yalnızca İtalya’da üniversite diploması alındıktan sonra çalışma iznine çevrilebileceğinin düşünülmesidir. Güncel mevzuat, dönüşüm imkânını genel olarak eğitim veya mesleki eğitim amacıyla oturum izni sahibi olan kişilere tanımaktadır. Dolayısıyla dönüşümün hukuki varlığı yalnızca diploma alınmasına bağlı değildir.
Bununla birlikte, kullanılacak telematik başvuru modeli kişinin durumuna göre değişebilir. Üniversite diploması almamış öğrenci için bağımlı çalışmada genellikle VA, serbest çalışmada Z modeli; İtalya’da belirli bir yükseköğretim diploması almış veya mevzuatta öngörülen özel koşulları taşıyan kişiler için ise farklı modeller kullanılabilir. Başvuru sırasında Portale ALI üzerindeki güncel seçeneklerin esas alınması gerekir.
Öğrenci izniyle çalışma sınırı
Dönüşüm yapılmadan önce öğrenci oturum izni çalışma hakkı verir, ancak bu hak sınırsız değildir. Öğrenci statüsündeki yabancı, bağımlı olarak haftada en fazla 20 saat ve yılda toplam en fazla 1.040 saat çalışabilir.
Daha uzun süreli, örneğin tam zamanlı bir iş ilişkisine geçmek isteyen kişinin öğrenci statüsünde kalmak yerine çalışma amacıyla oturum iznine dönüşüm prosedürünü başlatması gerekir. Bu ayrım özellikle işveren açısından önemlidir; yalnızca öğrencilik iznine dayanarak yasal sınırların üzerinde çalıştırma yapılması, hem yabancı hem de işveren bakımından ciddi idari ve çalışma hukuku sorunları doğurabilir.
Bağımlı çalışma için hangi koşullar aranır?
Bağımlı çalışma amacıyla dönüşümde, gerçek ve hukuken geçerli bir iş teklifinin bulunması gerekir. Başvuru, İçişleri Bakanlığının Portale ALI sistemi üzerinden yetkili Sportello Unico per l’Immigrazione’ya elektronik olarak iletilir. İşverenin sunduğu çalışma koşulları, iş ilişkisinin niteliği ve mevzuatın öngördüğü diğer belgeler prosedür içinde değerlendirilir.
Başvuru kabul edildiğinde süreç, Sportello Unico’daki işlemler, çalışma amacıyla oturum izni talebi ve ardından Questura nezdindeki kimlik tespiti ve oturum kartının düzenlenmesi aşamalarıyla devam eder. İdari uygulamada belgelerin ve kullanılan başvuru modelinin doğru seçilmesi, gereksiz gecikmeleri önlemek açısından belirleyicidir.
2026’da önemli yenilik: dönüşüm beklenirken çalışmak mümkün
2025 yılında yapılan ve 2026’da tam olarak uygulanan önemli değişikliklerden biri, oturum izninin verilmesi veya yenilenmesinin yanı sıra dönüşüm başvurusu beklenirken de çalışma hakkının açık biçimde korunmasıdır. 286/1998 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesinin 9-bis fıkrası, dönüşüm başvurusu usulüne uygun biçimde sunulduğunda yabancının başvuru süreci boyunca yasal statüsünü ve buna bağlı çalışma haklarını korumasına imkân tanımaktadır.
13 Mayıs 2026 tarihinde güncellenen resmi açıklamalarda da, dönüşüm başvurusunun yapıldığını gösteren makbuzun bu amaçla yeterli kanıt oluşturduğu belirtilmiştir. Bağımlı çalışma söz konusu olduğunda işverenin, işe başlamadan önce zorunlu UNILAV bildirimini elektronik ortamda yapması gerekir.
Bu düzenlemenin pratik sonucu önemlidir: öğrenci oturum iznini çalışma iznine dönüştürmek için başvurmuş bir kişi, yalnızca Questura’nın nihai kartı basmasını beklemek zorunda değildir. Başvuru usulüne uygun biçimde yapılmış, gerekli makbuz alınmış ve işveren tarafından zorunlu işe giriş bildirimi gerçekleştirilmişse, dönüşüm süreci devam ederken çalışma faaliyeti başlayabilir. Ancak başvurunun daha sonra reddedilmesi hâlinde, dönüşüm başvurusuna bağlı bu geçici çalışma hakkı sona erer.
Serbest çalışma için dönüşüm
Öğrenci oturum izni serbest çalışma amacıyla da dönüştürülebilir. Bu durumda kişinin yapmak istediği faaliyetin niteliğine göre gerekli izinler, mesleki yetkiler, mali yeterlilik ve 286/1998 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 26. maddesinde öngörülen koşulların mevcut olduğunu gösteren belgeler önem kazanır.
Özellikle düzenlenmiş meslekler, ticari faaliyetler veya meslek odasına kayıt gerektiren işler bakımından yalnızca genel bir “serbest çalışacağım” beyanı yeterli değildir; faaliyetin İtalyan hukukuna göre gerçekten yürütülebilir olması gerekir.
Başvurunun zamanlaması kritik
Kanun, öğrenci veya eğitim amaçlı oturum izninin süresi dolmadan önce dönüşüm başvurusunun yapılmasını öngörmektedir. Bu nedenle iş teklifinin alınması, belgelerin hazırlanması ve Portale ALI başvurusunun tamamlanması son güne bırakılmamalıdır.
Özellikle üniversite mezuniyetine yakın dönemde veya mevcut işverenin tam zamanlı sözleşme teklif ettiği durumlarda, dönüşüm stratejisinin birkaç hafta önceden hazırlanması daha güvenlidir. Oturum izninin süresinin geçirilmesi, normal ve doğrusal bir dönüşüm prosedürünü gereksiz biçimde karmaşık hâle getirebilir.
Türk öğrenciler açısından neden önemli?
İtalya’da eğitim gören Türk vatandaşları için bu sistem, üniversite veya mesleki eğitim ile iş piyasası arasında gerçek bir geçiş imkânı yaratmaktadır. Bugünkü hukuk sistemi, kişinin önce ülkesine dönmesini, yeniden çalışma vizesi almasını veya yıllık göç kotasında yer açılmasını genel bir koşul olarak aramamaktadır.
Bu nedenle geçerli bir öğrenci oturum izni, somut bir iş imkânı ve doğru hazırlanmış bir dönüşüm başvurusu bulunduğunda, eğitimden düzenli çalışmaya geçiş İtalya içinden gerçekleştirilebilir. Ancak her dosyada oturum izninin türü, geçerlilik tarihi, iş sözleşmesinin özellikleri ve Portale ALI üzerinden seçilen prosedür birlikte kontrol edilmelidir.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati – materia: Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – materia: Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento