12 Haziran 2026’dan itibaren İtalya’da uluslararası koruma başvurusu yapan yabancıların çalışma hakkına erişim süresi değişti. Yeni düzenlemeye göre, başvurunun incelenmesi henüz sonuçlanmamışsa ve gecikme başvuru sahibine yüklenemiyorsa, çalışma hakkı artık başvurunun resmen tamamlandığı tarihten itibaren 90 gün sonra doğuyor. 12 Haziran 2026’dan önce başlatılmış başvurularda ise önceki düzenleme uygulanmaya devam ediyor.
Yeni kural nereden geliyor?
İtalya, Avrupa Birliği’nin yeni Göç ve İltica Paktı çerçevesindeki düzenlemeleri iç hukuka aktarmak amacıyla 12 Haziran 2026 tarihli ve 100 sayılı Decreto-Legge’yi kabul etti. Bu düzenleme daha sonra 7 Ağustos 2026 tarihli ve 145 sayılı Kanunla yasaya dönüştürüldü. Değişikliklerden biri, 18 Ağustos 2015 tarihli ve 142 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 22. maddesinde yer alan, uluslararası koruma başvurusu sahiplerinin çalışma hakkına ilişkin süreyi doğrudan değiştirdi.
Eski sistemde çalışma hakkı, başvurunun yapılmasından itibaren 60 gün sonra doğabiliyordu. Yeni sistemde ise bu süre 90 güne çıkarıldı ve başlangıç noktası da değiştirilerek başvurunun “formalizzazione”, yani resmen tamamlanma tarihi esas alındı.
90 gün hangi tarihten itibaren hesaplanır?
Bu nokta uygulamada son derece önemlidir. Yalnızca Questura’ya gidip iltica talebinde bulunmak istediğini söylemek veya bir randevu almak, her durumda 90 günlük sürenin başladığı anlamına gelmez. Kanun, süreyi başvurunun resmen tamamlandığı tarihe bağlamaktadır.
Bununla birlikte, 100/2026 sayılı düzenlemenin geçiş hükümleri uyarınca 12 Haziran 2026’dan itibaren, teknik uyum sürecinde, başvuru Questura veya sınır polisi tarafından kaydedildiği anda şahsen formalize edilmiş sayılmaktadır. Bu nedenle mevcut geçiş düzeninde kayıt tarihi, çalışma hakkının ne zaman başlayacağının tespiti açısından belirleyici hale gelmiştir.
Başvuru sahibinin, Questura tarafından verilen belgedeki kayıt tarihini dikkatle kontrol etmesi ve kendisine verilen tüm belgelerin kopyasını saklaması gerekir. Özellikle ilk irade beyanı ile kayıt işlemi arasında uzun bir süre geçmişse, yalnızca randevu tarihine veya ilk e-postaya bakılarak çalışma hakkının başladığı varsayılmamalıdır.
90 gün dolunca otomatik olarak çalışılabilir mi?
142/2015 sayılı düzenlemenin 22. maddesine göre çalışma hakkı, başvurunun incelenmesi henüz sonuçlanmamışsa ve gecikme başvuru sahibine yüklenemiyorsa kullanılabilir. Dolayısıyla 90 günlük sürenin dolması temel şarttır; ancak kişinin uluslararası koruma prosedüründeki hukuki durumunun da devam ediyor olması gerekir.
Bu hak, Decreto Flussi kapsamında yeni bir çalışma vizesi veya yeni bir giriş kotası değildir. Kişi zaten İtalya’da uluslararası koruma başvurusu sahibi olarak bulunur ve kanunun öngördüğü süreden sonra kendisine verilen belgeye dayanarak iş sözleşmesi yapabilir. İşveren açısından da normal işe giriş yükümlülükleri, özellikle zorunlu işe giriş bildirimi, devam eder.
Çalışmaya başlanması, iltica başvurusunu kendiliğinden sona erdirmez ve kişinin statüsünü otomatik olarak çalışma amaçlı oturum iznine dönüştürmez. Uluslararası koruma prosedürü kendi hukuki çerçevesinde devam eder.
12 Haziran 2026’dan önce başvuru yapanlar için hangi kural geçerli?
Burada önemli bir geçiş hükmü vardır. 100/2026 sayılı Decreto-Legge’nin 17. maddesi, 12 Haziran 2026’dan önce sunulan uluslararası koruma başvurularına bağlı olarak başlamış idari veya yargısal işlemler bakımından önceki düzenlemenin uygulanmaya devam edeceğini açıkça belirtmektedir.
Bu nedenle 12 Haziran 2026’dan önce başvurusu yapılmış bir kişi için yeni 90 günlük sürenin otomatik olarak uygulanması doğru değildir. Bu başvurular bakımından önceki 60 günlük rejim, ilgili prosedür tamamlanıncaya kadar önemini korur. Uygulamada başvurunun tarihi ile kayıt veya C3 işleminin tarihi farklı olabildiğinden, hangi rejimin uygulanacağını somut dosya üzerinden belirlemek gerekir.
Questura’daki gecikmeler neden artık daha önemli?
Yeni düzenleme, çalışma hakkını başvurunun formalizasyonuna bağladığı için Questura’daki kayıt ve belge işlemlerinin zamanında yapılması daha da önem kazanmıştır. Başvuru sahibi iltica talebini açıkça bildirdiği halde kayıt işlemi uzun süre yapılmıyorsa, bu gecikme yalnızca idari bir sorun değildir; kişinin çalışma hayatına erişimini de doğrudan etkileyebilir.
Böyle bir durumda başvuru iradesinin hangi tarihte bildirildiğini gösteren e-posta, PEC, randevu belgesi, Questura tarafından verilen kağıtlar ve diğer kanıtların saklanması gerekir. Uzun ve gerekçesiz gecikmelerde idareye yazılı başvuru yapılması ve gerektiğinde hukuki yollara başvurulması değerlendirilebilir.
İşveren ve çalışan hangi belgeleri kontrol etmeli?
Bir iş sözleşmesi imzalanmadan önce, 90 günlük sürenin gerçekten dolup dolmadığı, başvuru sahibine verilen belgenin geçerliliği ve uluslararası koruma prosedürünün devam edip etmediği kontrol edilmelidir. İşveren yalnızca belgenin üzerinde klasik anlamda bir “permesso di soggiorno” ibaresi bulunup bulunmadığına bakarak işe alımı reddetmemelidir; 2026 reformu, başvuru sahiplerine verilen belgelerin yapısını da değiştirmiştir.
Özellikle yeni sistemin ilk aylarında, eski ve yeni belgelerin birlikte görülmesi mümkündür. Bu nedenle tereddüt halinde belgenin adı değil, hangi hukuki aşamayı ve hangi tarihi belgelediği esas alınmalıdır.
Pratik sonuç
12 Haziran 2026’dan sonra uluslararası koruma başvurusu yapanlar açısından temel sayı artık 90 gündür. Ancak bu sürenin hangi tarihten başladığı, başvurunun hangi hukuki aşamada olduğu ve geçiş hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığı mutlaka kontrol edilmelidir. Başvurusu 12 Haziran 2026’dan önce yapılmış kişiler ise yeni düzenlemeye otomatik olarak dahil edilmez; onlar bakımından eski rejim uygulanmaya devam edebilir.
Çalışma hakkı, uluslararası koruma başvurusu sahiplerinin ekonomik bağımsızlığı ve İtalya’daki sosyal hayata katılımı açısından temel bir haktır. Bu nedenle yalnızca sürenin dolmasını beklemek değil, başvurunun kayıt ve formalizasyon tarihlerinin doğru belgelenmesini sağlamak da hukuki korumanın önemli bir parçasıdır.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento